[Film Arası Dergisi‘nde yayınlandı]

Zincirbozan Oyunu Bozmaya Yeter mi?

   Türkiye’nin yakın tarihinde yaşanan acılar son yıllarda popüler bir konu haline geldi. Bu durum olayları sorgulama ve anlama çabası içerdiği sürece olumlu olarak görülebilir fakat kimi durumlarda darbelerin ve o dönemlerde toplumun yaşadığı acıların “retro” kafasıyla estetikleştirildiğini görüyoruz. Burada özellikle retro terimini kullanmak istedim, çünkü son zamanlarda özellikle moda, müzik ve dekorasyon gibi alanlarda sürekli bir eskiye dönüş hali oluştu. Fakat bu eski olanı olduğu gibi almaktan çok, onu günümüz koşullarında yeniden kurma ve belli oranda dönüştürme şeklinde gerçekleşiyor. İşte Türkiye toplumunun geçmişte yaşadığı pek çok acılı olay da sanki böyle popüler bir yaklaşımla ele alınıyor. Özellikle 12 Eylül dönemini anlatan çoğu projede, bu konu sadece dekor olarak kullanılarak içi bambaşka şeylerle dolduruldu. Bu noktada bahsedilen olayların ve acıların beyaz perdede sömürülme ihtimali geliyor aklıma. Sonuçta yönetmen ve senaristler herhangi bir konuyu görselleştirirken onu izleyici karşısında hayal ederek yapıyor ve doğal olarak izleyiciyi etkilemek için abartma ya da gereksiz yerlere vurgu yapma gibi dürtülerle mücadele etmesi Read the rest

Ekonomistler sebep-sonuç zincirlerine fikren hakim değildir. Olaylar olup bittikten sonra makul bir açıklama getirirler, gafleti gizlemeye, akıllı görünmeye yarar sadece. Ekonomistleri dinleyerek tahmin yapmak dikiz aynasına bakarak araba kullanmaya  benzer; toslarsınız bir tarafa. Sonra bir ekonomist gelir, neden kaza yaptığınızı uzuuuuuuun uzun anlatır…

Taraf Gazetesi’nden Önder Çelik de gitmiş ekonomistlere danışmış, onlar da makro göstergelere bakarak gelecekten haber vermişler(!). “Kriz riski artıyor” demişler. Aslında Taraf okurlarını bu derecede aptal yerine koymaya kimsenin hakkı yok. Hele ekonomistlerin hiç yok.

Tarih yazmıyor ki bir gün bir ekonomist net bir şey söylesin ve söyledikleri gerçekleşmiş olsun. Bana inanmıyorsanız 2007-2008 krizinden önce Amerikalı ekonomistlerin söylediklerini, yazdıklarını araştırın. Yangın ABD’yi sardıktan sonra Avrupa Merkez Bankası eski genel müdürü Jean-Claude Trichet’nin (fr, ing) yaptığı güven verici açıklamaları Read the rest

… Bu konuda e-kitap okumak için…

Tarih şaşırmaktır

Evet… Tarih şaşırmaktır. Atatürk’e şaşırmak, Kürtlere şaşırmak, Lozan’a şaşırmaktır. Geçmişe hayret edip bugüne eleştirel bakabilmek, yarını hazırlamaktır Tarih. Geçmişe değil geleceğe dönüktür amacı. Özetle siyasî bir propaganda aygıtı değildir. Gaz vermek, “Asker millet” üretmek, atalarımızla gurur duymak için tarih araştırılmaz. Eğer resmî tarihin beyin yıkamasından bıktıysanız bu kitap ilginizi çekecektir… Buradan indirebilirsiniz. 

 Alaturka Laiklik: “Beni bir bir sen anladın, sen de yanlış anladın!”

Türkiye Cumhuriyeti’nde Alevîlere zorla Sünnî İslâm öğretilirken Sünnîlerin başörtüsü devlet dairelerinde yasak. Türk Ordusu’nun istihbaratı camileri ve namaz kılanları fişliyor. Hristiyan Ermenilerin ne kiliseleri, ne yetimhaneleri ne de cemaat lideri seçimleri özgürce yapılamıyor. Rumların ruhban okulları özgür değil. Yahudiler diğer gayrı Müslimler gibi askerde ayrımcılığa uğruyor. Ateistlerin kitapları, internet siteleri yasaklanabiliyor, kapatılabiliyor. Gayrı Müslimlerin alın teriyle biriktirdikleri vakıf malları 1970′lerde gasp edildi, hâlâ geri verilmiyor. Sahi Laiklik neye yarıyor? Bu kitap son yıllarda Türkiye’nin gündemine gelen, birbirinden ayrı gibi duran ama çekirdeğinde Yobaz Laiklik Meselesini barındıran konuları ele alıyor.Buradan indirebilirsiniz.

Pazar günü üşenmedim, oturdum Müjdat Gezen ‘in röportajını okudum.  Anladığım kadarıyla Atatürk’le ilgili bir oyun sergiliyormuş, oyunun her sergilenişinde 3000 TL cebinden veriyormuş. Duyarsızlıktan şekvacı yani anlayacağınız.

Her ne kadar, iki lafın belini kırarken, ‘talep olursa Ak Partili Belediyelerde de oynarım’ dese de kendisi de biliyor ki o cenahtan kendisine kapik işlemez. Oyunun konusunun Atatürk olmasıyla da pek ilgisi yok bunun; mesele Müjdat Abi’nin CHP’li Belediyelerin bile ilgisine mazhar olamayacak kadar sığ eserler sergilemesinden zannımca. Çünkü kendisi de belirtiyor ki sadece CHP’li Belediyelerden davet alıyormuş.

İnanırım, çünkü kendisi de kerameti kendinden menkul ‘Çılgın Türkler’ tayfasındandır. Bu tayfanın da en büyük sponsoru ayakta kalan, kargıdan tüfek bamyadan fişek birkaç CHP’li Belediyedir. Bunlar kendilerine verilenleri hap yapıp yutanlardan oldukları için eserlerden de fazla derinlik beklenmez zaten. Eğer ki kalite arasalardı Yüzüklerin Efendisi ayarında bir eser ortaya çıkardı. Adam bir yüzüğün peşine bir Elf, bir hobit, bir de insan takıyor ve eser milyonlar satıyor. Bizim ‘Çılgın Türkler’ CHP’li belediyelerde nikâhlarda bedava veriliyor, düğün hayhuyunda o da masada unutuluyor. Unutkan Türkler… Read the rest

 Konuştuğunda bir eylül akşamını anımsatan sevgili dostum Tuğba Şentürk’e…

 Havada ısırmayan bir serinlik var, uyutmayan bir sessizlik… kelimeleri uçuşturuyor tatlı rüzgar, kalbime yazılsınlar diye sıraya diziyor. Eteklerimi çekiştiren kelimeler, onları yazmam için çırpınıyor… Kelimeler, âh güze doğru kelimeler, dayanamıyorum size, yazıyorum. Bilin ki, bilir bilmez ancak sizinle yaşıyorum!

  Zaman beni alıp eylülün kapısına bırakıyor. Âh mevsim nasıl da sürüklüyor ağustosun neşesini, elime eylülün solan hüzünlü yapraklarını sevecek kalpler bırakarak.

  Kelimeler âh kelimeler, sonbahar yağmurları gibi usul usul ama sarsacak kadar Read the rest

… Bu konuda e-kitap okumak için… 

Zaman Nedir?

“…Geçip gitmiş olmasa “geçmiş” zaman olmayacak. Bir şey gelecek olmasa gelecek zaman da olmayacak. Peki nasıl oluyor da geçmiş ve gelecek var olabiliyor? Geçmiş artık yok. Gelecek ise henüz gelmedi. Şimdiki zaman sürekli var ise bu sonsuzluk olmaz mı? ”  diyordu Aziz Augustinus. Zira kelimeler yetmiyordu. “Zaman Nedir?” sorusuna cevap verebilmek için kelimelerin ve mantığın gücünün yetmediğı sınırlarda Sanat’tan istifade etmek gerekliydi : Sinema, Resim ve Fotoğraf sanatı imdadımıza koştu. Ama felsefeyi dışlamadık: Kant, Bergson, Heidegger, Hegel, Husserl, Aristoteles… Bilimin Zaman’a bakışına gelince elbette Newton’dan Einstein’a uzandık. Bilimsel zamandan başka, daha insanî ve MUTLAK bir Zaman aradık. Delâilü’l-İ’câz, Mesnevî, Makasıt-ül Felasife , Telhis-u Kitab’in Nefs ve Fütuhat-ı Mekiyye gibi eserler Zaman-İnsan ilişkisine bambaşka perspektifler açtı. Zaman’ın kitabını buradan indirebilirsiniz.

Ölümden Bahseden Kitap

Çocuklarımıza Ölüm’den daha çok bahsetsek ne olur? Meselâ evde besledikleri hayvanların, saksıdaki çiçeklerin ölümü üzerine yorum yapmalarını istesek? Mezarlık ziyaretleri yapsak onlarla birlikte ve sonra ne düşündüklerini, ne hissettiklerini sorsak?  Çocuklara ölümden bahsetsek belki daha güzel bir dünya kurulur bizden sonra. Çünkü bugün Ölüm’ü TV’den öğrenmek zorunda kalıyor çocuklar. Gerçekten bir “problem” olan ve çözüm bekleyen kazalar, hastalıklar… Çocuklar ölüm sebepleriyle Ölüm’ün hakikatini ayırd edemiyorlar. Küçülen ailelerden uzaklaşan dedeler ve nineler de bizden “uzakta” ölüyor: Kendi evlerinde, hastahane ya da bakımevlerinde. Doğumlarına tanık olamayan çocuklar bir gün ölme “sırasının” onlara da geleceğini anlayamıyor. Ölümü bekleyen modern insan idam mahkûmu değilse eğer, kısa çöpü çekmekten korkan biri gibi. İstenmeyen bir “büyük ikramiye” ölüm… Bu kitap Ölümden bahsediyor. Ölüm denen o “konuşmayan nasihatçıdan”, o karanlık ışıktan. Kendisini göremediğimiz ama sayesinde hayatımızın karanlık yarısını gördüğümüz ölümün ışığı. Buradan indirebilirsiniz.

Zaman’ı düşünmek, Zaman’ı yazmak

Zaman insanın hissiyatıyla algılayamadığı, bilimsel, düşünsel, hatta psikolojik boyutları olan bir gerçeklik.  Zaman yaşadığımız hayatın kendisi. Ama bu kadar önemli olan Zaman ile aramıza mesafe koymak, Zaman’ın dışına çıkıp onu keşfetmek mümkün mü?

Zaman konusundaki bu ilk kitabımızda Derin Düşünce yazarları zor bir işe girişiyorlar: Zaman’ı düşünmek ve Zaman’ı yazmak. Zaman’ın NE? olduğunu sorgulayacağımız ikinci kitaptan önce NASIL? olduğuna baktık bu ilk makalelerde. NE? ve NASIL? soruları Zaman’a bakışımızda ana ekseni oluşturuyor çünkü bilimsel yolla, deney ve gözlemle ilerleyemediğimiz anlarda düşüncenin yardımına Sanat yetişiyor. Buradan indirebilirsiniz. 

“İçimdeki Yangın-İncendies” Wajdi Mouawad’ın tiyatro oyunundan uyarlama, yönetmenliğini Denis Villeneuve’in yaptığı 2011 yapımı bir film. Annelerinin ölümü üzerine ailelerini araştırmaya başlayan ikiz kardeşlerin bu araştırmasının sonucunda ağabeylerinin aynı zamanda babaları olduğu gerçeğini öğrenmeleriyle son buluyor. Anneleri “şarkı söyleyen kadın” olarak bilinen bir siyasi tutukluyken işkence görüyor ve tecavüze uğruyor, ikiz kardeşler aynı zamanda bir tecavüzün çocukları. Filmdeki acıyı kelimelerle tarif etmek mümkün değil bu sadece bir film bir kurgu diyerek kenara da çekilemiyoruz zira Ortadoğu’da bu tip bir kurgu gerçek oluyor.

Bana aylar önce izlediğim bu filmi hatırlatan olay Peygamber’e (SAS) hakaret ettiği söylenen filmin gündeme düşmesi, bu film üzerine Libya, Mısır ve Yemen’de gösterilerin, eylemlerin olması ve Libya’da Amerika Birleşik Devletlerinin büyükelçisinin öldürülmesiydi.

Neredeyse birkaç gün içerisinde bir film internete düştü, halk yığınları ayaklandı, bir büyükelçi öldürüldü gün sonunda ABD insansız hava araçları ve askerleri Libya’nın yolunu tutmuştu.

Şimdi olaya nereden bakacağımı düşünüyorum? Ortadoğulu Müslüman Arapların yaşadıklarına bakınca…

Ortadoğu’ya baktığımda sömürgeci Batılı ülkelerin (hepsi değil elbette bir iki tane emperyalist olmayan Batı ülkesi var) vaktiyle sömürdüğünü, çekilirken yerlerine Read the rest

… Bilim ve bilim ideolojisi üzerine e-kitap okumak için…

Modern Bir Put: Bilim (Tartışma)

Bilimciler herşeyi parçaladıkları için mânâyı kaybediyorlar. Aşk’ı, Korku’yu, Sevinç’i hormonal “fenomenler” sanıyorlar. Hakikat’in tezahürü yok onlar için, sadece tezahür var. Sebebi? Eşya. Eşyanın sebebi? O da eşya(!) Biz buna “pozitivist iman” diyoruz. Çünkü pozitivistlerin bilimsellikle ilişkisi koptu. Bilimsellik değil bilimcilik peşindeler. Bilimi putlaştırdılar. Konuya eğilen yazarımız Mehmet Bahadır her zamanki nazik üslubuyla “kral çıplak” dedi… Dedi ve bir işaret fişeğini daha ateşledi. Sitede en çok konuşulan yazılardan biri oldu bu makale. Fakat sadece içeriği ve tepkilerin sayısıyla değil, yapılan yorumların kalitesiyle de öne geçti bu çalışma. 100′den fazla yorum alan ve aylar süren ilginç bir tartışmaya vesile olan makaleyi altındaki yorumlarla beraber kitaplaştırdık, ilginize sunduk. Buradan indirebilirsiniz. 

Maymunist imanla nereye kadar? (Tartışma)

Evrim ve Big Bang gibi konular genellikle sağlıklı biçimde tartışılmaz. İdeoloji ve inançlar, felsefî tercihler bilim-SELLİK maskesiyle çıkar karşımıza. Özellikle evrim tartışmaları “filanca solucanın bölünmesi” veya falanca Amerikalı biyoloji uzmanının deneyleri etrafında döner ve bir türlü maskeler inmez. Madde ve o Madde’ye yüklenen Mânâ maskelenir… Oysa perde arkasında tartışılan başkadır. İnsan’a, Hayat’a dair temel kavramlardır. Sadece et ve kemikten mi ibaretiz? Yokluktan gelen ve ölümle yokluğa giden, çok zeki de olsa SADECE VE SADECE bir maymun türü müdür insan? BİLİM DIŞINDA bir insanlık yoksa Aşk yoksa, Sanat yoksa, Güzellik yoksa ve Adalet yoksa Hayat‘ın anlamı nedir? Aşık olmak hormonal bir abartıysa, iyilik enayilikse, neden birbirimizin gırtlağına sarılmıyoruz ekmeğini almak için? Neden bir çocuğa tecavüz edilmesi midemizi bulandırıyor ve neden fakir bir insana yardım etmek istiyoruz? Taj Mahal’in, Ayasofya’nın, Notre Dame de Paris’nin değeri bir arı kovanı veya termit yuvasına eşdeğer ise, Mesnevî boşuna yazıldı ise neden Hitler’i lanetliyoruz ve neden Filistin’de can veren bebeklere üzülüyoruz? Maymun olmanın (veya kendini öyle sanmanın) BİLİM DIŞINDA, psikolojik, siyasî, ahlâkî, hukukî öyle ağır sonuçları var ki…  Evrim senaryosunu kabul etmenin etik ve siyasî neticeleri ve evrimciliğin epistemolojik değeri … Derin Düşünce’nin yorumcuları tarafından konuşuldu. Biz de bu sebeple söz konusu iki tartışmayı 116 sayfalık bu kitapta topladık. Buradan indirebilirsiniz. 

 Bir pozitivizm eleştirisi

Hayatta en kötü mürşit ilim ve fen olmasın sakın? Eğer Atatürk bir kaç yıl daha yaşasaydı o meşhur sözünü geri alır mıydı acaba?… Ateşi keşfetmeden önceki insanlık ile bugünkü “uygarlığımızı”  karşılaştırdığımızda hiç  yol almadığımız söylenebilir. Bundan 200 bin yıl önce komşusunun yiyeceğini çalmak için başına taşla vuran neandertal insani ile 2003 yılında Irak in petrolünü çalmak için bir milyon ıraklı sivili öldüren (veya buna seyirci kalan) homo economicus ayni uygarlık seviyesinde. Aralarındaki tek fark kullandıkları silahların teknolojik üstünlüğü.  Teknoloji ve bu teknolojinin uygulanmasını mümkün kılan bilimsel buluşlar sıradan insanlar kadar bilim adamlarının da gözlerini kamaştırdı. Bugün karşımıza kâh bilimci (scientist), kâh deneyci (ampirist) olarak  çıkan ahlâkî-felsefî bir duruş var. Bu duruş eğitim sistemimize ve resmî ideolojimize öyle derinden işlemiş ki sorgulanması dahi çok sayıda insanı öfkelendirebiliyor, rejimin savunma mekanizmalarını harekete geçirebiliyor.  Bilim ve teknolojinin insanlığa otomatik olarak barış getireceğinden şüphe etmek neredeyse bir suç. Buna cüret edenler gericilikle, bağnazlıkla suçlanabiliyor.  Pozitivizm ve “modern” yaşam üzerine yazılmış makalelerimizin bir derlemesini 75 sayfalık bir kitap halinde sunuyoruz. PDF formatındaki bu kitabı buradan indirebilirsiniz. 

… Bu konuda e-kitap okumak için…

Gazetecilik Neden Dibe Vurdu?

Gazeteciler bizi bilgilendiriyor mu yoksa aldatıyor mu? Gazetecilik galiba dürüstçe yapılmasına imkân olmayan bir meslek. Çünkü birbirine zıt işlerin aynı anda icra edilmeleri gerekiyor: Habercilik, savcılık, komiklik, amigoluk… Gazeteci kendisine bilgi verebilecek herkesle iyi geçinmek için biraz politik davranmak daha doğrusu yalan söylemek zorunda. Ama aynı zamanda ondan gözü kara bir savcı gibi olayların üzerine gitmesi, iyi bir hâkim gibi dürüst olması da bekleniyor. Bir bilim adamı gibi konuları derinlemesine irdelemesi ama sıkıcı olmadan toplumun her kesimini eğlendirebilmesi… Gazetecilerden halkı aydınlatmaları isteniyor ama aynı zamanda da halka benzemeleri. Yoksa gazeteleri satılmıyor, TV kanalları izlenmiyor. Bu koşullarda “gazeteci gibi” gazetecilik yapılabilir mi? Derin Düşünce yazarları sorguluyor…

Aydın kimdir? Muhafaza’nın ve Değişim’in kimyası

Aydın konusu gerçekten sorunlu görülüyor. Her ideoloji, her grup kendi liderini, kahramanını aydını ilan ediyor çünkü. Tam da bu sebeple tanımından önce başka bir sıfata daha ihtiyaç duyuluyor: Reformist aydın, muhafazakar aydın, Kürt aydını, Türk aydını, vs.. Kısacası “aydın olmak” hem toprak(toplum) hem de tohum(aydın) gibi üzerinde durulup incelenmesi yazılıp çizilmesi gereken bir kavram. Değişimin adresi kabul edilen Aydın’ın tanımı konusunda muhafazakar olunabilir mi?” 130 sayfalık bu kitapta modernleşme sürecinde Aydın’ı ve Aydınlanma’yı sorgulayan bakış açıları bulacaksınız. Ama teori ile yetinmeyen, fikrin eyleme dönüşmesini, Cumhuriyet’i, demokrasiyi ve sivil itaatsizlik olgusunu da sorgulayan yazılar bunlar. Buradan indirebilirsiniz.

“Tarihsiz” diyerek durmadan lanetlediğimiz ülke nasıl oldu da sömürge halinden dünyaya hâkim bir güç haline geldi? Bu durumun sebeplerini saptayabilmek için Amerika’nın tarihi gelişimini incelemek gerekmektedir.

Keşifler çağında çoğu yer gibi bu topraklar da kâşiflerin, denizcilerin uğrak yeri olmuştu. Gelenler toprakların çok verimli olduğunu görüyor ve faydalanmak istiyordu. Böylece buraya “yeni dünya” dendi. Yeni dünyada Avrupa başta olmak üzere birçok ülkeden yığınlar halinde göçler alarak koloniler kuruluyordu. Avrupalıların, özellikle İspanyolların ve İngilizlerin keşifler çağındaki maceracı tutumlarıyla sosyal, ekonomik, dini ve kültürel açıdan şekillenen kolonyal yapılar kıta Amerikasının güneyinin İspanyol, kuzeyinin ise Anglo-Sakson kültür ile bugüne gelmesini sağladı.

Amerika’da esas olarak İngiliz kolonileşmesinin başlangıcı 16. yüzyılın ilk çeyreğinde başladı ve ilk olarak krallarına atfen isimlendirdikleri Jamestown kasabasını kurarak yerleştiler. Böylece Amerika devrimi/aydınlanması ile sonuçlanacak koloni çağını başlatan İngilizler, kendi küllerinden doğacak Amerikan ulusunun temelini atacaklardı.

Yeni dünyaya Fransız, Hollandalı, Alman, İsveçli, Afrikalı, Yahudi, İtalyan ve daha bir çok ulustan göçmenler yerleşmekteydi. Kimi yaşadığı yerden kaçıp yeni bir hayat kurmak Read the rest