Pozitif Ayrımcılık

By Bahar Pınar on Şub 9, 2007 in Kategorilenmemiş

Bahar Pınar

Bir aile toplantısında, genç kızlığa adım atma arifesindeki bir kız çocuğunun, soran gözlerle şu cümleleri kurduğuna, şahit oldum: “İçki içerek sarhoş olan, alkolik olan, karısını çocuklarını dövenleri biliyoruz. Tamam, o içkiler kötü. Rakı ve bira öyle içkiler. Ama bir de erkek ve kadının karşılıklı yemek yerken, kadehlerde içtikleri içkiler var. Kırmızı şarap mesela. O tip içkiler o kadar da kötü görünmüyor. ” Ortamdaki herkes hep bir ağızdan şarabın da rakı gibi bir içki olduğunu, aynı şekilde sarhoşluğa sebep olacağını söylerken, aynı kız içki ile ilgili meraklı cümlelerine şöyle devam etti: “Diyelim ki iş yemeğindesin. Herkes içki içiyor, sen salak salak duruyorsun. Ne yapacaksın o zaman?! ” İkinci cümle ile, daha çok, “salak salak” pekiştirmesi ile ortamdaki insanların şaşkınlık düzeyi artmıştı. Neyse ki, ilk toparlanan kişi, iş yemeklerinde kimsenin içki içmek zorunda olmadığını, içmedi diye kimsenin salak olmayacağını söyledi. Örnek olarak da kendisini gösterdi. Ama ne kadar ikna edici oldu bilemiyoruz.

Bu cümlelerle, bu genç kızın kafasında, romantik bir yemeğin, aynı zamanda iş yemeklerinin, ve söylemese de kutlama ve eğlencelerin, içki ile eşleşmiş olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Zaten, ‘Romantik yemeklerde içilen içkiden insana zarar gelmez, iş yemeklerinde de akıllı ve normal görünmek için içki içmek gerekir.’ diye düşündüğünü alenen söyledi. Tüm bu düşüncelerin oluşmasında, televizyonda yayınlanan dizilerin, programların, sinema filmlerinin, bunlarla beraber gazetelerin, dergilerin, kısacası birçok basın-yayın organının payı olduğunu düşünmek, çok alakasız bir iddia olmasa gerek. Dizilerde ve filmlerde, son derece nezih ortamlarda, beyaz masa örtülü şık lokantalarda, iyi giyimli, güzel ve zengin insanların, içki içen mutlu ve havalı görüntüleri, hiç de azımsanacak gibi değil. Keza, bu görüntüleri hikâyeleştiren gazete yazılarının, kitapların sayısı da az değil. Bu manzaralar, ya bir iş yemeğindendir ya da romantik bir buluşmadan… Olmadı gençlerin ya da gönlü genç kalanların çılgınca eğlencelerinden, mutlu anlarından… Ve bu manzarada yanlış hiçbir şey yoktur.

Yazıya yaşadığım olay sebebi ile içki özelinde başladım ama aslında konu, televizyonun ve diğer basın-yayın organlarının, içki içilmesini normal, hatta gerekli, iyi göstermesi değil. Konu bundan çok daha fazlası. Basın-yayın organları, topyekûn olarak, bir hayat tarzını bizlere sürekli göstermekte, iyice belletmeye çalışmakta. Modern hayatın olmazsa olmazlarını, gerekli tüm davranış kalıplarını durmadan üzerimize boca etmekte… Nasıl yaşamamız gerektiğini, neyi yüceltip neyi küçümseyeceğimizi, ne ile dalga geçmemiz gerektiğini, neleri ciddiye almamız gerektiğini, ne zaman mutlu, ne zaman mutsuz olacağımızı en ince ayrıntısına kadar bizlere öğretmek istemekte. Bu ısrarlı, istikrarlı çabadan da en çok çocuklar ve gençler nasibini almaktalar. Yol göstericilerini ve rol modellerini bu kaynaklardan seçmekteler… Haliyle de kişilikleri, karakterleri ve gelecekleri, dolayısı ile toplumun geleceği bu kaynaklar vasıtasıyla şekillenmekte…

Yine, içki örneği üzerinden devam edersek, denilebilir ki “Evet, romantik yemekler, eğlenceler, kutlamalar içki ile daha da güzel olur. İş toplantılarında da içki insanları rahatlatır. Yemeğin yanında içki iyi gider. Bunun gösterilmesinde, böyle düşünülmesinde ne sakınca var? ” Bunu düşünen ve söyleyen kişi, bir yetişkin ise ve kendi hayat anlayışına göre bu normalse, tabii ki bir sakınca yok. Kendi bileceği ve karar vereceği bir konu. İster içer, ister içmez. İçki içtikten sonra trafik canavarı olmadıkça, eline silah alıp etrafa ateş etmedikçe kimseyi ilgilendirmez. Ama çocuk yaştaki bir kızın, böyle düşünmesini bu kadar soğukkanlı karşılamak, ancak gelen tehlikenin farkında olmamakla açıklanabilir. İçkinin, çocuklar tarafından, normal, dahası iyi, gerekli, eğlenceli ya da romantik algılanması, onların bu tür maddelere karşı daha hoşgörülü olmalarına sebep olabilir. Yetişkin olana, kendi kararlarını vermeye yetkin olana kadar geçen zaman içinde, içkiye, sigaraya ve diğer sarhoşluk veren, uyuşturan maddelere karşı, onları güçsüz, savunmasız bırakabilir. Bu maddeler konusunda kafasında olumlu bir algı bulunan çocuk, kendisine kullanması yönünde teklif geldiğinde, çok fazla tereddüt etmeyip, “Ne sakıncası olabilir ki?!’ diyebilir. Sonuç olarak da tatsız olayların içine sürüklenebilir. Bu ihtimallerin gerçekleşme yüzdelerinin yüksek olduğunu, gençlerle konuştuğumuzda görebiliriz. Son zamanlarda, haberlerde, okul kapısı önünde uyuşturucu pazarlığı yapıldığının, ekmek arası uyuşturucu satıldığının ve okul tuvaletlerinde çocukların yaptıkları denemelerin görüntülerini de hep beraber üzülerek izledik.

Tabii ki, içki, sigara ve uyuşturucuya başlama yaşının aşağılara inmesinin, başka sebepleri de var. Anne-babaların ve eğitimcilerin bilinçli olmamaları ve/veya çocuklarla yeterince ilgilenememeleri, çocuklarımızın anlamlı amaç ve hedeflerden yoksun olmaları, boş vakitlerini spor ve sanatla doldurmalarını sağlayamıyor olmamız, kitap okumayı sevdiremiyor olmamız gibi. Bu sebepler, basın-yayının etkileri ile birleşince vardığımız nokta şaşırtıcı değil, ama maalesef üzücü ve kaygı verici.

Burada asıl can alıcı nokta, yine içki özelinde söylersek, televizyonun ve diğer yayın organlarının içki konusunda pozitif ayrımcılık yapıyor olması. Televizyon dizilerinin ve filmlerinin içkinin çirkin yüzünü gösterdiği çok ender. Konu özel olarak içkinin zararları değil ise, sevimli, eğlenceli, vakur yüzü gösterilmekte. Madalyonun öteki yüzü gösterilmemekte. Oysa çocuklarımızı hayata hazırlarken, bu maddelerin reklâmını yapmak yerine, çirkin yüzlerini göstermemiz daha akıllıca olmaz mı?. Çocuklara her konuda dürüst olmak boynumuzun borcu değil mi? Bu konuda da dürüst olmak ve her şeyi olduğu gibi anlatmak durumundayız. İçkinin, sigaranın ve diğer uyuşturan maddelerin kısa ve uzun vadedeki zararlarını bilmelerini sağlamalıyız. Normalde, basın-yayın organlarının da bu konuda dürüst ve bilinçli olmaları gerekir, olması beklenir. Gelin görün ki onlar, yayınlarının çoğunda, sarhoşluk veren maddeleri güzel ve normal, hatta derinden derine, gerekli, zorunlu gibi sunmakta… Bu zorunluluk nereden doğuyor? İçkinin, modern hayatın ayrılmaz bir parçası olmasından kaynaklanan bir zorunluluk olsa gerek.

Televizyon başta olmak üzere, tüm kanallardan üzerimize yağan imgeler, imalar, davranış şekilleri, öylesine izlediğimiz ve kısa sürede unutacağımız bir izlencenin, dikkat etmeden okuduğumuz bir yazının parçası değiller çoğu zaman. Televizyona öylesine baktığımız bir anda, hayatlarımızı yavaş yavaş dönüştürmekte olan bir süreçten sahneler izliyor olabiliriz… Ya da gazetelerin pazar eklerinin başlıklarını okuduğumuzda, ne yapmamız gerektiği ile ilgili kodlar kafamıza işleniyor olabilir. Tüm bunları sorgulamadan kabul etmeli miyiz? Televizyondan ve diğer yayın organlarından öğretilen hayat şeklinin, zihinlerimizde, özellikle çocuklarımızın zihinlerinde yer etmesine, şu anımızı ve geleceğimizi şekillendirmesine izin vermeli miyiz? Bu hayat tarzı, tasvip ettiğimiz, hayalini kurduğumuz, ideal hayat tarzı mıdır? Dehşete düşmüş şekilde, ‘Neler oluyor bu gençlere?’, ‘Zaman iyice kötüleşti…’, ‘Çocuk yetiştirmek zorlaştı.’ denilen şu günlerde, bu sorular üzerinde düşünmeye değer…

12 [?]

Pozitif Ayrımcılık

57 Yorum