Giriş: Emmanuel Todd, Fransa’da tanınan bir tarihçi ve toplum bilimci. Onu dünyada üne kavuşturan şey, Sovyetler Birliği hâlâ güçlü görünürken “Rusya çökecek” öngörüsünü yapmış ve haklı çıkmış olmasıydı. Şimdi aynı düşünür, yıllardır gözlemlediği Fransa için çok daha sert bir teşhis koyuyor: ülkenin ekonomik olarak fakirleştiğini, siyaseten sahte bir demokrasiye sürüklendiğini ve halkın giderek baskı altında tutulduğunu söylüyor. Yani Todd’a göre, Rusya nasıl bir gün çöktüyse, Fransa da kendi içinden çürüyor. Tabii. Aşağıya Emmanuel Todd’un anlattıklarını Türk okurunun daha rahat anlayabileceği kavramlarla ve Türkiye bağlamında tanıdık terimlerle aktarıyorum. Fransızca’daki özel terimlerin çoğunu açıklayıcı karşılıklarla sadeleştirdim. Fransa’nın Çöküşü: Emmanuel Todd’un Analizi 1. Genel Durum Fransa ciddi bir çöküş sürecine girmiş durumda. Halk giderek yoksullaşıyor, siyasi partiler çökmüş, ülke artık bürokratların yönetiminde. Bu bürokratlar hem halktan kopuk hem de dünyadaki değişimleri kavrayamıyor. Polis, halkı baskılayan bir güç haline gelmiş. İlginç olan: polis maaşlıları hükümeti korurken büyük oranda aşırı sağa oy veriyor. 2. Siyasi Tehlike: “Macron–Le Pen İttifakı” Genelde Fransa’da anlatı şöyle: ya Macroncular (merkez) ya da Le Pen (aşırı sağ). Todd’a göre bu yanıltıcı. Asıl risk, bu iki tarafın birbirine karşı değil, birlikte hareket etmesi. Yani gelecekte ortaya çıkabilecek şey: otoriter bir merkez–aşırı sağ ittifakı. Bu birleşme, halkı sürekli baskı altında tutan bir düzen kurabilir. 3. Sorunun Kaynağı: Eşitsizlik Değil, Genel Yoksullaşma Todd, Fransa’daki temel problemin zengin–fakir uçurumu değil, herkesin birlikte yoksullaşması olduğunu söylüyor. Sadece en tepede küçük bir kesim (yöneten elit) yaşam standardını koruyabiliyor. Geri kalan %99, farklı meslek ve sınıflardan olsa da hep birlikte alım gücünü kaybediyor. 4. Yeni Sınıf Yapısı Todd, Fransa’daki toplumu dört kategoriye ayırıyor: Devletçi elitler (≈%1) Ülkeyi yöneten bürokrat–finans çevresi. Gerçekte “serbest piyasa”ya inandıklarını söyleseler de her şeyi devletçi ve kontrolcü yöntemlerle yönetiyorlar. Euro para birimini kurarak sanayiyi çökerttiler, ülkeyi daha da bağımlı hale getirdiler. Üst Orta Sınıf (≈%19) Akademisyenler, profesyoneller, beyaz yakalılar. Macron’u desteklediler çünkü kendilerini “kazanan” sanıyorlardı. Aslında onların da maaşları düşüyor, çocuklarının geleceği daha kötü olacak. Bu yüzden Todd onlara “kayıp beyaz yakalılar” diyor. Sessiz Çoğunluk (≈%50) Hemşireler, teknisyenler, küçük esnaf, çiftçiler gibi kesimler. Kendisini bir sınıf olarak görmeyen, bilinçsiz çoğunluk. Oyları sürekli dalgalanıyor; bir seçimde merkeze, başka bir seçimde sağa kayabiliyorlar. İşçi Sınıfı (≈%20) Eski işçiler: Aşırı sağa oy veren, yabancı düşmanlığına kapılmış kesim. Todd buna “intihar bilinci” diyor. Yeni işçiler: Gilets Jaunes (Sarı Yelekliler) hareketi. Çok düşük gelirle yaşayan, doğrudan iktidara karşı çıkan, kitlesel protestolarla yeni bir sınıf mücadelesi başlatan kesim. 5. Siyasi ve Kurumsal Kriz Fransa’da artık gerçek demokrasi yok. Çünkü ekonomiyle ilgili kararlar hükümetin elinde değil; Brüksel (AB) kuralları ve Euro düzeni belirliyor. Seçimler yapılıyor ama sonuç önceden belirlenmiş bir tiyatroya dönmüş durumda. Hükümetin geriye kalan tek “iktidar alanı”: Halkı kültürel/kimlik tartışmalarıyla oyalamak (İslam, Yahudiler, göçmenler). Yoksulluğu yönetmek: maaşları düşürmek, emekliliği uzatmak, sosyal devleti budamak. Todd’a göre bu politikaların içinde bile bir çeşit sadizm (halktan intikam alma isteği) var. 6. Eğitimde Gerileme Fransa’da eğitim kalitesi düşüyor, diplomanın değeri azalıyor. Üst tabakadan çıkan “çok diplomalı ama cahil” yöneticiler artıyor. Buna karşılık, alt tabakalardan (ör. Sarı Yelekliler içinden) daha uyanık ve gerçekçi liderler çıkıyor. 7. Tarihsel Perspektif Todd kendini “tarihin mağlubu” olarak tanımlıyor: Euro’ya karşı çıkmış, çöküşü öngörmüş ama yalnız kalmış. Fransa’nın farklı bölgesel kültürleri (Katolik/laik, otoriter/liberal) yavaş yavaş yok oluyor. Ülke giderek homojenleşiyor: Alt sınıflar eşitlikçi değerleri sahipleniyor. Üst sınıflar otoriter ve baskıcı değerleri benimsiyor. Bu gidiş, gelecekteki sınıf çatışmalarını daha da sert hale getirecek. 8. Geleceğe Dair Todd’un öngörüsü: Asıl mücadele artık “merkez sağa karşı sol” değil, tüm halkın en tepedeki %1’e karşı mücadelesi olacak. Sarı Yelekliler bunun ilk işaretiydi. Kritik soru: Üst orta sınıf (özellikle öğretmenler, akademisyenler) bu harekete katılacak mı? Eğer bu kesim de bilincini kaybeden çoğunluktan kopup işçi sınıfıyla birleşirse, Fransa’da yeni bir büyük sınıf mücadelesi başlayacak. Sonuç: Todd’a göre Fransa, bürokratik elitlerin elinde sanayisini kaybeden, halkını yoksullaştıran ve baskıcı bir rejime kayan bir ülke. Demokrasi kâğıt üzerinde var ama gerçekte yok. Umut, halkın ve özellikle orta sınıfın bilinçlenip en tepede ülkeyi çürüten %1’e karşı birleşmesinde.  

📢 Makaleyi Sesli Dinle ⛔ Durdur