Yusuf Ekinci

Ülkemizde bir mesele kamuoyuna düşmeyegörsün. Gazetelerde, internet sitelerinde, sosyal medyada, siyasette, TV haberlerinde aynı mesele hiç olmadığı kadar konuşulur, yazılır, çizilir ve ardından sanki böyle bir şey hiç konuşulmamış gibi unutulmaya yüz tutar. Başörtüsü meselesinde, Kürt meselesinde, darbeler meselesinde ve son olarak Dersim meselesinde şahit olduğumuz gibi bir mesele kamuoyu takipçileri o meseleden bıkıncaya kadar kamuoyunu meşgul eder fakat yine çözüme kavuşturulmadan yüzüstü bırakılır. Dersim meselesi de çözümsüz bırakılarak unutulur mu bilmiyorum. Fakat yakın döneme kadar ‘formel tarih’ retoriğini aşacak düzeyde geçmişle yüzleşme adına girişilen çabaları, bu güne kadar konuşulması bile tabu sayılan konuların konuşulmasını mümkün kıldığı ve algılarda müspet manada bir dönüşüme sebebiyet verdiği için bir gelişme olarak görmek gerekir.

Son günlerde Dersim meselesi hiç olmadığı kadar konuşulmaya başlandı. CHP Dersim milletvekili Hüseyin Aygün’ün bir gazeteye verdiği mülakatın ve ardından Başbakan’ın Devlet adına özür dilemesi gibi siyasi tarihimizde hiç alışık olmadığımız şekilde geçmişe dönük devlet hatalarıyla yüzleşme pratiğinin etkisiyle Dersim Meselesi ilk defa bu boyutta kamuoyunu meşgul etmeye başladı.

İşkence ve asimilasyonların kavurduğu bu esmer coğrafya insanının on yıllardır haykırıp da kimselere duyuramadığı bu katliam gerçeğini, katliamdan birinci dereceden sorumlu olan partinin bugünkü Dersimli bir milletvekilinin bir demecinden ve Başbakan’ın özründen sonra tüm kamuoyunca konuşulmaya başladığına şahit oluyoruz bu günlerde.

Kim bilebilirdi ki CHP’nin altı okunu kalbine yiyen Dersim Alevilerinin oyları vesilesiyle seçilen Hüseyin Aygün’ün (resmi tarih tarafından tabiri caizse tarihin çöplüğüne gönderilerek kırk kilitli kırk kapıyla üzeri örtülen Dersim Meselesi ile ilgili) konuşmasının, CHP de deprem etkisi yaratabileceğini…

Belki feraset sahibi birileri böyle bir öngörüde bulunmuştur, haklarını yemeyelim.

Fakat öngörülemez olan ve ironik olan şudur ki katliamın kamuoyunda tartışılmasını sağlayan demeci veren kişi, katliamı gerçekleştiren CHP’nin ailesi katliam mağduru olan bugünkü bir milletvekili.

Birçok liberal/solcu/demokrat/İslamcı, 12 eylül seçimlerinde Dersimlileri, CHP’ye oy vermeleri üzerine “celladına aşık olmakla” nitelendirmişti. Görünen o ki Dersimliler hayırlı bir iş yapmış. Seçtikleri milletvekili BDP’den ya da başka bir sol partiden olsaydı dahi yaşamış oldukları katliam kamuoyunda bu derece şiddetli tartışılmazdı. Zira bu mesele bu kesim tarafından on yıllardır dile getiriliyor fakat kamuoyuna mal edilemiyordu.

Ceket ve Şapka Cumhuriyeti

Son tartışmaların kaynağı olan demecin etkisi de gösteriyor ki bizim Cumhuriyet, artık zamanın ruhunu taşıyamayacak derecede sembollerle süslenmiş içi boş bir Cumhuriyettir. Sembollerle süslenmiştir çünkü çağdaşlaşmayan halkını yeri geldiğinde kanun uygulansın diye mezarından çıkarıp asan, yeri geldiğinde ise çağdaş kıyafetlerle süsleyerek idam sehpalarında asan bir Cumhuriyet’tir bizimkisi.

Şapka takmadı diye İstiklal Mahkemeleri’nce yargılanan sanığın, idam edilmeden önce eceliyle ölmesi üzerine, ‘gereği düşünüldü’ heyetinin ‘mezarından çıkarılıp tekrar asılmasına’ yollu bir karar verebildiğini biliyoruz.

Sembollerle süslenmiş çağdaş Cumhuriyet, asıl manasını ortaya seren benzer pratikleri muhtelif zamanlarda muhtelif yerlerde de sergilemişti.

Dersim katliamının sembol ismi Seyit Rıza’nın idam ediliş şekli Cumhuriyet’in sembolik düzeyde kalan çağdaşlaşmasına güzel bir örnek teşkil etmektedir:

Katliam ve işgalin ardından Seyit Rıza yakalanmış ve kafasındaki sarık çıkarılarak yerine fötr şapka takılmıştı. Ceket giydirilmiş ve medenileştirilmişti!

Şapka ve ceket Cumhuriyeti, Necip Fazıl’ın değimiyle ‘Cesetleri değil, manaları idam eden tarihin’ sahibi Cumhuriyet, ceketle ve fötr şapkayla ‘medenileştirdiği’ Seyit Rıza’yı asarak, bizlere rejimin pratiklerinin asıl ehemmiyetini hatırlatan şifreyi yüksek sesle bir kez daha haykırmıştı:

‘Biz Çağdaşlaşmak istemeyen gericileri çağdaşlaştırır öyle asarız.’

Kahramanları Asanların Tarihi ‘Tarih’ Olurken

Her zaman ‘çıbanbaşı’ olarak muamele görmüş olan Dersim, bir ameliye ile ‘kökünden kazındı’ ve on binlerce insanın ölmesi, binlercesinin ise sürgüne gönderilmesiyle sona eren bir manevra olarak tarihe geçti. Resmi değil tabii, reel tarihe.

İmparatorluk kalıntısı bir toprak parçası üzerine ve önceki imparatorluktan kalan tüm siyasi ve kültürel bağlara sünger çekmiş bir sistem üzerine bina edilmiş olan modern-ulus devletin içerisinde modernleştirme ve tek tipleştirme uğruna yüz binlerce insan bu şekilde katledilmiş ve yine yüz binlercesi bu şekilde asli bağlarından koparılmak suretiyle sürgünlere tabi tutularak asimile edilmiştir.

Uğruna insanların katledildiği, hayatların karartıldığı, ocakların söndürüldüğü ulus-devlet yaratma sürecinde, resmi tarih aracılığıyla her ne kadar geçmişin kanlı sayfaları süngerlenmeye çalışılsa da gerçekleri öğrenmek için bir ‘tık’ın bile yeterli olduğu bu bilgi çağında, geçmişte nelerin yaşanmış olduğu konusunu merak eden halklardan artık hiçbir şey saklanamamaktadır. Yeri gelir bir ‘tıkla’ olur bu, yeri gelir bir demeçle.

Artık şeffaflık, sert esen bir fırtına gibi önüne geleni içine katarak ilerliyor ve devlet merkezli ulus-devlet anlayışını bertaraf eden bu pratikle birlikte toplumu ya da bireyi merkeze alan sistemlerin vücut bulması kaçınılmazlığını dayatıyor.

Artık ‘hayali cemaat’ler yaratan ulus-devletlerin son kullanma tarihi geçiyor ve globalleşmeyi vazeden bilgi çağı vicdanlara çekilen sınırları yerle bir ediyor.

İnsanlar artık sorgulamaya başlıyor. Gerçeklerin hiç de kendilerine anlatıldığı gibi olmadığını öğrenen insanlar artık sorular sormaya başlıyor:

Türkiye Cumhuriyeti’nin Tarih Kitapları’nda, bu ve hakkında mürekkeplerin yetiştirilemeyeceği kadar yazı yazılabilecek bir konu olan Dersim Katliamı’ndan neden bahsedilmez?

Neden toplam nüfusu 100 bin olan Dersim’in ölen 70 bin insanından, 70 bin hikayeden, Seyit Rıza’nın asılması olayından bahsedilmez?

Neden Dersimlilerin idam sehpalarında “Evlad-ı Kerbelayık, ayıptır, zulümdür cinayettir…” deyip kendilerini asmak zorunda kaldıklardan, annelerinin entarileri altına saklanarak, üzerlerine kurşun ve bombalar yağdırılırken göğüslere bastırılarak yaşatılmış çocuklardan, süngülerle karnı deşilen hamile kadınlardan, çocukların kan akan Munzur deresinde cesetler altından ezildiklerinden bahsedilmez?

1915′lerden, 6-7 Eylül’lerden, tüm mallarına el konulup ceplerinde en fazla 20 dolar bırakılan Rumlar’ın sürgün edilmesinden, ölüm sebebi şapka takmamak modern olmamak olanlardan, tek çare olarak isyana yönlendirilen Kürtlerden, Fail-i Meçhullerden 27 Mayıslardan, 12 Eylüllerden, Diyarbakır cezaevinden… neden bahsedilmez?

Sonra, tüm bu soruları art arda dizen insanlar, bunlara verilebilecek tek bir cevabın olduğuna ve bu cevabın da, resmi tarihlerin özünü faş eden bir cümlede, Cesur Yürek filminin giriş kısmında benzer sorulara verilen cevapta gizli olduğuna kanaat getirirler:

“Çünkü tarih, kahramanları asanlar tarafından yazılır.”

Share on Facebook

Dersim’de CHP’nin kurucusu Atatürk’ün emriyle katledilen canlardan sonra CHP’nin başında Kemal Kılıçdaroğlu gibi Alevi kökenli birinin olması gerçeği karşısında “CHP’den rahatsızlık duyan Aleviler” cümleme takılmış olabilirsiniz, takılmayın emin olun en çok rahatsız olan Alevilerdir. Bunun yanı sıra sevgili ağbim Cafer Solgun’un “Alevilerin Kemalizim’le İmtihanı” kitabında belirttiği üzere Aleviler arasında oluşan Stockholm Sendromu yahut Baskın Oran’ın bahsettiği üzere psikolojideki Kaçış Psikolojisi gerçekleri de mevcuttur. Ancak toplumsal bir sonucun tek bir adı olamaz buna bağlı olarak Alevilerin verdiği psikolojik tepkiler olabileceği gibi CHP’yi eleştirmek gibi reel gerçekler de mevcuttur.

  Şu durumda toplumsal sonuçlara dikkat kesildikten sonra Stockholm Sendromu, Kaçış Psikolojisi tespitleri yapabiliriz ancak orada nokta koyamayız. Zira mağdur edilmiş insanların durumlarına salt isim koymak çözüm değildir, sadece dikkat çekiştir. Bunun yanında Dersim Olaylarında yaşananlar adına bir “yüzleşme, bir özür” boynumuzun borcudur.

  Başbakan Recep Tayyip Erdoğan Devlet adına Alevilerden özür diledi. Bu kimilerine göre siyasi kaygı, kimilerine göre ise bir gereklilik sonucu ortaya çıkan bir sonuçtu. Bunun üzerine, Türkiye’de Devlet kıyımı çok olduğundan “Ermenilerden de özür dileyecek misiniz? 6-7 Eylül Olaylarıyla yüzleşecek misiniz? İstiklâl Mahkemeleri tutanakları da sorgulanacak mı?” soruları ortaya çıktı.

  Özellikle 1990′dan evvel doğanlar ilköğretim ve lise hayatlarında müfredata, sisteme bağlı olarak ve resmi ideolojiye bağlı olarak “Türkiye’nin en güzel ülke, Dünya’daki tüm ülkelerin kendisinden korktuğu, kendisini kıskandığı ülke ve Türklerin en akıllı, en misafirperver, en yardımsever, en çalışkan millet” olduğuna inandırılarak yetiştirildi. Oysa Avrupa’dan gelen gurbetçi aileler, en büyük aşkımız televizyon bizde bir çeşit “çarpışma” yarattı ve aslında bunun böyle olmadığını fark ettik. Bizden eğitim, maddiyat, kültür, nezaket, medeniyet noktasında daha ileri olan toplumların çoğu kez umurunda bile değildik, millet aya gitmişti ve biz hala darbelerin olduğu, insanların sobadan zehirlendiği, faili meçhul cinayetlerin olduğu, yerlerde tükürüklerin olduğu bir coğrafya olarak kalmıştık. Buna bağlı geliştirdiğimiz kompleks bir tür güvensizlik yarattı ve kendimizi sevmeyen, sadece görüntüde kendiyle fazlasıyla övünen aslında ciddi güven problemi yaşayan bir toplum olduk. Ve bunu huy haline getirdik. Bundan kaynaklı olarak “yüzleşmek, özür dilemek, hatamızı kabul etmek” gibi aslında erdem olan davranışlar bizim için yüz kızartıcı kabul edildi. Nasıl olurdu, biz yapmış olamazdık!

  Bu ülkeye kırgınım, bu ülke canımı çok yaktı ancak bu ülkeyi çok seviyorum, buraya aitim, hepinizden bir parçayım yahut hepiniz birer parçamsınız, tüm yazdıklarım ağır gelebilir, niyetim gocundurmak değil, niyetim olumsuz şeyleri önünüze yığmak da değil…

  Alınmayın ve gocunmayın, lütfen bir kez sağ tarafınızla dinleyin; biz tahammülsüz bir toplumuz, biz ne kendimizde, ne karşımızda hatayı affedemeyen bir toplumuz. Biz trafikte korna ile küfreden, sonra arkamızdaki araçta hasta mı var, ağlayan bir bebek mi var diye düşünmeden, aracımızı yol ortasında bırakıp, bize korna çalan aracın sahibi dövmeye çıkan bir toplumuz; yalansa yalan deyin.

  Bizim için özür ağırdır. Özür dilememiz gerektiğinde, dilimiz özre varmaz. Hele hele Müslüman bir coğrafya olarak yıllarca zulmü altında kaldığımız laik sistem bizi alttan alta öyle oydu ki, dini bir öncelik olan “helalleşmeyi” dahi unuttuk. Müslüman çoğunluğun altında kaldığı totaliter laik sistem bize bir güzel ahlak örneği olan “helalleşmeyi” unutturdu. Aynı sistemin eğitim-öğretim yönü ise “özür dileyecek, hatamızı kabul edecek” bir erdemli hal, bir kendine güven bırakmadı.

  Özür dilemek size ağır gelebilir, nefsinize dokunabilir. Ancak bir yol vardır, bir yöntem vardır onunla hem kendinizi, hem nefsinizi iyileştirirsiniz; helalleşmek.

  “Bana her türlü günah ile gel affederim ancak kul hakkı ile gelme, onun affı sahibindedir.” diyor Allah.

  Cennete gitmek isteyen Müslümanlar, arınmak isteyen biz günahkâr kullar, Rasulullah efendimize komşu olmak isteyenler, Allah biz bunlara varabilelim diye bunlarla birlikte bunlar için sebep yarattı, o sebeplerden biri helalleşmek.

  Özür, kuru, kof, dünyalı, gel-geç, pek yabancı bir kavram ama helalleşmek öyle mi? O peşine düşülen bir eylem, o oldukça canlı, onda pişmanlık var. Helalleşin; Ermenilerle, Kürtlerle, Alevilerle ve dahi zulmettiğiniz dindarlarla, başörtülü kadınlarla, helalleşin.

  Toplumun çok büyük yaraları var daha fazlasına ihtiyacımız yok, karşılıklı birbirimizle helalleşmekten, karşılıklı affetmekten başka seçeneğimiz de.

  Toplum “özgürlük, özgürlük, özgürlük” diye bağıran bir toplum, kaybettiğinin özgürlük olduğunu sanıyor, oysa biz hiç özgür olmadık, özgürlüğü kaybetmedik. Ancak biz hikmet ve erdem sahibiydik, Allah bizi öyle yarattı; hikmet ve erdem Müslümanın yitik malıdır, biz onu kaybettik, kazanmak için; helalleşin, helalleşin… Unutmayın sonunda yek kulun rızası yok Allah’ın da rızası var.

… Biraz okumak için…

 Alaturka Laiklik: “Beni bir bir sen anladın, sen de yanlış anladın!”

Türkiye Cumhuriyeti’nde Alevîlere zorla Sünnî İslâm öğretilirken Sünnîlerin başörtüsü devlet dairelerinde yasak. Türk Ordusu’nun istihbaratı camileri ve namaz kılanları fişliyor. Hristiyan Ermenilerin ne kiliseleri, ne yetimhaneleri ne de cemaat lideri seçimleri özgürce yapılamıyor. Rumların ruhban okulları özgür değil. Yahudiler diğer gayrı Müslimler gibi askerde ayrımcılığa uğruyor. Ateistlerin kitapları, internet siteleri yasaklanabiliyor, kapatılabiliyor. Gayrı Müslimlerin alın teriyle biriktirdikleri vakıf malları 1970′lerde gasp edildi, hâlâ geri verilmiyor. Sahi Laiklik neye yarıyor? Bu kitap son yıllarda Türkiye’nin gündemine gelen, birbirinden ayrı gibi duran ama çekirdeğinde Yobaz Laiklik Meselesini barındıran konuları ele alıyor.Buradan indirebilirsiniz.

Türk milliyetçiliği birleştirir mi yoksa parçalar mı?

 İllâ ki bir tutkal/çimento mu gerekiyor? Milliyetçilik tutkalı adil ve müreffeh bir düzene alternatif olabilir mi? Adaletin, hukukun hâkim olmadığı ortamlarda Türklerin kardeşliği ne işe yarar? Belki de Türk Milliyetçiliği diğer milliyetçilikler gibi yok olmaya mahkûm bir söylem. Çünkü var olmak için “ötekine” ihtiyacı var. Ötekileştireceği bir grup bulamazsa kendi içinden “zayıf” bir zümreyi günah keçisi olarak seçiyor. Kürtler, Hıristiyanlar, Eşcinseller, solcular…150 sayfalık bu kitapta Türk Milliyetçiliğini sorguluyoruz. Müslüman ve milliyetçi olunabilir mi? Türkiye’ye faydaları ve zararları nelerdir? Milliyetçiliğin geçmişi ve geleceği, siyasete, barışa, adalete etkisiyle. Buradan indirin. 

Tarih şaşırmaktır

Evet… Tarih şaşırmaktır. Atatürk’e şaşırmak, Kürtlere şaşırmak, Lozan’a şaşırmaktır. Geçmişe hayret edip bugüne eleştirel bakabilmek, yarını hazırlamaktır Tarih. Geçmişe değil geleceğe dönüktür amacı. Özetle siyasî bir propaganda aygıtı değildir. Gaz vermek, “Asker millet” üretmek, atalarımızla gurur duymak için tarih araştırılmaz. Eğer resmî tarihin beyin yıkamasından bıktıysanız bu kitap ilginizi çekecektir… Buradan indirebilirsiniz. 

 Türkiye’nin Ulus-Devlet Sorunu

Devlet gibi soğuk ve katı bir yapı bizimle olan ilişkisini hukuk yerine ırkımıza ya da inançlarımıza göre düzenleyebilir mi? GERÇEK hayatı son derecede dinamik ve renkli biz “insanların”. Birden fazla şehre, mahalleye, gruba, klübe, cemaate, etnik köke, şirkete, mesleğe, gelir grubuna ait olabiliriz ve bu aidiyet hayatımız boyunca değişebilir. Oysa devletimiz hâlâ başörtüsüyle uğraşıyor, kimi devlet memurları “ne mutlu Türk’üm” demeyenleri iç düşman ilân ediyor, Sünnî İslâm derslerini zorla herkese okutuyor… Bizim paramızla, bizim iyiliğimiz için(!) bize rağmen… Kürt sorunu, başörtüsü sorunu, Hıristiyan azınlıklar sorunu… Bizleri sadece “insan” olarak göremeyen devletimizin halkıyla bir sorunu var. Türkiye’nin “sorunlarının” kaynağı sakın ulus-devlet modeli olmasın? 80 sayfalık bu kitap Kurtuluş savaşı’ndan sonra Türkiye’ye giydirilmiş olan deli gömleğine işaret ediyor.  Ne mutlu “insanım” diyene! Kitabı buradan indirin.

Share on Facebook

Share on Facebook

Tipik bir zamane çocuğum var benim. Dünyanın sadece SBS sınavından ibaret olduğunu sanan, Facebook kullanmayı iletişim kurmakla eşdeğer gören bir çocuk benimkisi. Geçende televizyonda duymuş ve bana “Dersim ne demek” diye sordu.

On dört yaşında bir kız çocuğu için belki de büyük beklenti bizimkisi. O yaşlarda biz de pek farklı değildik muhtemelen; bırakın Quinze- vingt gecelerini, Cemil Meriç’in varlığından bile bihâber olduğumuz yıllar. Raskolnikovlar, Rastignaclar, Bazarovlar, Jan Valjanlar hiçbir anlam ifade etmiyor o yıllarda. Cahiliye Devri, belki bir millet için taassubu, utancı, trajediyi beraberinde getirir ama genç bir dimağ için çokça bahtiyarlıktır. Kızıma dilimin döndüğü kadar orada, o yıllarda olan biteni anlattıktan sonra “neden” diye sordu. Tekrar başa döndük, tekrar sordu ve pek de bir şey anlamadı zannımca.

CHP’nin bu ve benzeri konularda bilerek veya bilmeyerek yaptığı çok büyük bir hata var. Malûm olduğu üzere İslam’da ilim, zahiri ve batıni olarak ikiye ayrılır. Zahiri ilim, herkes tarafından elde edilebilir bir anlam ifade etse de Bâtıni İlim daha çetrefilli bir yoldur. Büyük oranda alınmaz, verilir ve emanetçisinden de sırra sahip çıkması beklenir. CHP’nin silsile yoluyla gelen cümle ekâbir takımı, maziye ait tüm kötü hatıralara batıni anlam yüklüyorlar. Belki yıllar öncesinde geçer akçe olan bu yöntemi bugünün iletişim dünyasında sahiplenebilmek hemen hemen imkânsız. Nazım Hikmet’ten tutun da Topal Osman’a kadar bir sürü insan hakkında tevatür dolaşıyor ve olağan şüpheli olarak parmaklar tek bir noktayı gösteriyor.

İmam Şibli’yi duymuşsunuzdur, “Cinler’ in Esrarı” adlı kitabın da yazarı olan büyük Zat. Bir gün yolda arkadaşıyla yürürken, alelade bir adamı görüyor ve dostuna dönerek: “benim, yarın bu adamla önemli bir işim var” diyor ve yoluna devam ediyor. Ertesi sabah İmam Şibli vefat ediyor ve dostu her yerde cenazeyi yıkatmak için birini arıyor ve bulamıyor. Ta ki, İmam’ın bir gün öncesinde işaret ettiği o alelade adama rastlayıncaya kadar. İmam Şibli, bırakın öleceğini, ölüsünü kimin yıkayacağını bile biliyordu ama bunu saklıyordu.

CHP’nin yanlışı da burada başlıyor. “Şuyuu vukuundan beter” diyeceğiniz hadiseler yaşandı bu Ülkede. Cumhuriyet Dönemi Din ve Devlet ilişkileri oldukça netameli bir konudur. İstiklal Mahkemeleri mevzuu var, Said Nursi mevzuu var, Ezanın Türkçeleştirilmesi olayı var, kısacası var oğlu var. Türkiye’de tüm o yılların mağduru olan İslami kesim olayın failini vicdanında yargılayıp, müebbeten infazını yaptığı için CHP’ye bunun hesabını sorma yoluna gitmedi hiçbir zaman. CHP’nin kalemini öyle böyle kırmadı bu Halk; babadan oğula,  silsile yoluyla geçecek şekilde kırılan bu kalem sayesindedir ki iktidar yüzü görememekte hazretler!

CHP’de tüm yaptıklarının yanına kâr kaldığını sanıyor ama yanılıyor. Olup bitenler batıni değil zahiridir. Siz bunlardan hiç bahsetmeyebilirsiniz, “gerici, yobaz” diye insanları itip kaktığınız günleri özleyebilirsiniz, “üç tane daha Ali bulsak da şu darağaçlarını gök kubbeye tavan eylesek” diye de hayıflanabilirsiniz ama bunlar zaten mağdurları tarafından hıfzedilmiş bilgiler.

Fakat Dersim Olayı gerçekten ilginç bir olay. Olayın mağdurlarından bugüne kadar tek bir çıt bile çıkmaması garip, İslami Kesimin başına gelenlerin dillendirildiği yüzlerce mümbit eser ve bir o kadar Yazarı varken bu kesimden cılız bir ses bile çıkmaması garip, mağdurlarının failleriyle yıllar boyu süren siyasi ilişkisi garip. Garabet burada kalsa neyse ama Celal Bayar’dan Nur Serter’e kadar, elbirliğiyle bir “delil karartma” gayretkeşliği de var. Celal Bayar’ın “ben de yazdım” adlı külliyatına şöyle bir göz gezdirdim Söke’den, Ödemiş’ten, Gökçen Efe’den bahsediyor ama o yıllar hakkında pek bir bilgi yok. Nur Serter’e hiç değinmiyorum; Nur Hanım’ın Atatürk alınganlığı tavan yapmış bugünlerde sanırım.

Aslında Nur Hanım’ın alınganlık yapmasına hacet yok. Başbakan da lafı evirdi, çevirdi ve vuslat başka bahara kaldı o kadar. Eğer biraz cesur olsaydı, İskilipli Atıf’ın da seyit Rızanın da failini söyleyebilirdi ama söyleyemedi. Bir Dersimli olarak Kemal Kılıçdaroğlu’nun kabullenmesini engelleyen nasıl ki müntesibi olduğu CHP ve onun aidiyet meselesiyse, Başbakan’ı engelleyen de oy kaygısıdır muhtemelen. Cesur belagatiyle tanıdığımız Mehmet Metiner de son kaleydi ve kendisi de Başbakan tarafından bizzat düşürüldükten sonra sözün de hükmü kalmadı.

Hoş, bu konuda muhafazakâr çevrenin de yazıp çizmesinin, bu saatten sonra günümüz Dersimlilerine ne faydası vardır bilmiyorum. Zamanında sürgün yediğini kabul etmesine rağmen bahsinin açılması bile silkelemeye yetti CHP’yi ve onun Dersimli Başkanını. “Alan razı, veren razı” şeklinde özetlenebilecek bir ilişkiye burnumu sokuyor gibi hissediyorum artık kendimi. Geçende bir CHP Milletvekili “o sürgünler sayesinde, okuryazar oranı arttı” diyerek savundu olan biteni ama gariptir yine çıt çıkmadı.

Tüm bu süreçte yine de alkışlar Mustafa Armağan’a. Ne Kemal Kılıçdaroğlu gibi topu taca attı ne de Başbakan gibi ortada top dolaştırdı. Sadece “Atatürk’ün hiç haberi yoktu” diyenlere basit bir soru sordu:  Seyit Rıza’nın asıldığı gece Atatürk’ün Elazığ’da ne işi vardı?

Ne demişti İsmet Özel; ben sana aldanabilirim ama sen beni aldattın sanma…

… Kemalizmi ve Kürtleri anlamak için…

Asimilasyon ile Şiddet Kıskacında Ulusalcı Kürtler

Etnik kökenimiz benliğimizin bir parçası, rengarenk insanlığımızın gerçek bir rengi. Ancak bu renk üzerinden yapılan bir baskı, bu renk “yüzünden” çekilen büyük bir acı sonucu diğer bütün renkler silinebiliyor. Bir başka deyişle IZDIRAPLAR ÜZERİNE YAPAY BİR KİMLİK İNŞA EDİLİYOR. Bir halka yapılabilecek en büyük kötülük bu belki de. Sadece Türk ya da sadece Kürt olmaya mahkûm edilen insanlar giderek insanlıklarını perdeliyorlar. Böylesi halklar ırkçılığa, her türlü şiddet çağrısına kucak açıyorlar. Zira duydukları kin ve nefret onları bıçak gibi bilerken bir yandan da tektipleşiyor, şeyleşiyor. Kürt aydınları kadar Türk aydınlarına da büyük iş düşüyor. İnsan olmadan “Türk” ya da “Kürt” olmanın imkânsızlığını halklarına anlatmak. Okuyacağınız bu kitap aydınların dikkatini tam da bu noktaya çekmek için hazırlandı: Asimilasyon  ile şiddet kıskacı içindeki Kürt halkına… Buradan indirebilirsiniz. 

 Alaturka Laiklik: “Beni bir bir sen anladın, sen de yanlış anladın!”

Türkiye Cumhuriyeti’nde Alevîlere zorla Sünnî İslâm öğretilirken Sünnîlerin başörtüsü devlet dairelerinde yasak. Türk Ordusu’nun istihbaratı camileri ve namaz kılanları fişliyor. Hristiyan Ermenilerin ne kiliseleri, ne yetimhaneleri ne de cemaat lideri seçimleri özgürce yapılamıyor. Rumların ruhban okulları özgür değil. Yahudiler diğer gayrı Müslimler gibi askerde ayrımcılığa uğruyor. Ateistlerin kitapları, internet siteleri yasaklanabiliyor, kapatılabiliyor. Gayrı Müslimlerin alın teriyle biriktirdikleri vakıf malları 1970′lerde gasp edildi, hâlâ geri verilmiyor. Sahi Laiklik neye yarıyor? Bu kitap son yıllarda Türkiye’nin gündemine gelen, birbirinden ayrı gibi duran ama çekirdeğinde Yobaz Laiklik Meselesini barındıran konuları ele alıyor.Buradan indirebilirsiniz.

Tarih şaşırmaktır

Evet… Tarih şaşırmaktır. Atatürk’e şaşırmak, Kürtlere şaşırmak, Lozan’a şaşırmaktır. Geçmişe hayret edip bugüne eleştirel bakabilmek, yarını hazırlamaktır Tarih. Geçmişe değil geleceğe dönüktür amacı. Özetle siyasî bir propaganda aygıtı değildir. Gaz vermek, “Asker millet” üretmek, atalarımızla gurur duymak için tarih araştırılmaz. Eğer resmî tarihin beyin yıkamasından bıktıysanız bu kitap ilginizi çekecektir… Buradan indirebilirsiniz. 

Share on Facebook

Share on Facebook

Bölüm 2

Bölüm 3

Share on Facebook

Share on Facebook

“…Neticeyi söylüyorum. Bunlar kabul etmediler, mağaralara iltica etmişlerdi. Ordu zehirli gaz kullandı. Mağaraların kapısının içerisinden bunları fare gibi zehirledi. Ve yediden yetmişe o Dersim Kürtlerini kestiler. Kanlı bir harekât oldu. Hükümet otoritesi de köye ve Dersim’e girdi. Bugün Dersim’e rahatça gidebilirsiniz. Jandarma da girer, siz de girebilirsiniz.”

Share on Facebook

“Dersim Katliamı’yla ilgili çok sayıda araştırması ve makalesi bulunan Prof. Dr. Baskın Oran, olayların içyüzünü Taraf’a anlattı: Oran, şunları söyledi: “Dersim’de isyan falan yoktu. Bunu diyenler tarihle pek fazla ilgilenmeyenlerdir. Devlet o yıllarda tam olarak hâkimdir duruma. Devletin asıl amacı hâkim olmak değil fethetmektir. Örneğin, o dönem demiryolu yatırımının yüzde 60’ı Ankara’nın doğusuna yapılmıştır. Neden peki?”

Share on Facebook

1. Cumhuriyet Gazetesi Kürtleri neden yamyam ilân etti?
2. PKK’yı dış mihraklar mı kurdu?
3. Dersim’de ne oldu? Unutma! Unutturma!
4. Dersim ve Onur Öymen’in Vicdanı
5. Dersim Katliamı: Büyük Hesaplaşma
6. Kemalist Alevilere suçüstü! Dersim Fatihi(!) Atatürk müydü?
7. Alevîlere Dersim’den Bakarken
8. Cumhuriyet’in Dersim Kazanımı
9. Dersim’in son kurbanı
10. Atatürkçüler Dersim için yas tuttu
11. Dersimli Ermenilerin Halk Şarkıları
12. İsmet Paşa da faşist miydi?
13. Aleviler Ama Namuslu İnsanlar (Cafer Solgun İle Röportaj)
14. CHP Alevîleri hâlâ bir oy deposu mu sanıyor?
15. Kemal Kılıçdaroğlu’na açık mektup
16. Kılıçdaroğlu neden Kürt diyemiyor?
17. Bir Pazartesi testi: Kemalizminizi ölçün

Share on Facebook

Mikail Aslan ve kalabalık bir ekibin 4 yıldır üzerinde özenle çalıştığı Petag - Dersim Ermeni Halk Şarkıları adlı proje-albüm çalışması Kalan Müzik tarafından yayınlandı. Albümdeki… şarkılar, 1915 felaketinin öncesinde ve sonrasında Dersim ve çevresinde söylenmiş Ermeni Halk Şarkılarından oluşuyor.

Albüm, 1920′li yıllarda müzikolog Mihran Tumacan’ın, Amerika´ya sığınan Çemişgezekli Bagikyan ve Celalyan ailelerinin hafızalarında götürdükleri ezgilerden yaptığı derlemelere dayanıyor.

95 yıl sonra, Ilda Simonian ve Hovsep Hayreni’nin de katkılarıyla bir araya getirilmiş yaklaşık 100 şarkılık bir repertuar içinden seçilen 11 şarkı, eldeki tek kaynak olan yazılı notalardan hareketle bugüne taşınarak yorumlandı, daha doğrusu “canlandırılmaya” çalışıldı.

Prodüktörlüğünü Mikail Aslan’ın yaptığı Petag albümünün yapımcılığını Hasan Saltık (İstanbul) ve Tigran Hegopyan ( Yerevan ), müzik yönetmenliğini Levent Güneş üstlendi. Çalışmanın kompozisyon ve aranjelerini Mikail Aslan, Cebrail Kalın ve Levent Güneş yaptı. Ardından son şeklini vermek üzere Ermenistan’daki müzisyenlerin katkılarına açılan albümün Yerevan’daki kayıtları, “Maro Muradyan Akunq Ensemble” ile yapılan ortak bir çalışma içinde tamamlandı.
Vartan Margosian/Dersim Dört Dag Icinde 1937 New York [HQ]

Share on Facebook

İbrahim Becer

Hani Şair der ya:

“Demagog iyi bilen nasıl avlanır gafil/ hakikati bayıltıp ırzına geçen sefil”. Demagog, yani demagoji yapan, lafı eğip büken ve gerçekleri kendine uygun dizayn eden, amiyane tabiriyle ‘laf ebesi’ diyebileceğimiz tiplerden bahsediyorum.

Kum gibi demagog kaynayan ülkemde Osman Pamukoğlu namında bir yiğidin güneş gibi doğması beni dumura uğrattı. Geçmişin tozlu raflarında fikirleri recmedilmiş Rıza Nur’dan, Şevki Yılmaz’dan, Hasan Mezarcı’dan beklerdim de ne yalan söyleyeyim bu çıkışı Osman Pamukoğlu Paşadan beklemezdim.

Buyurun Paşama kulak kabartalım: “ Hiç uzatmanın gereği yok. Dersim birkaç kere ayaklanma teşebbüsünde bulundu. Atatürk sağdı, her şeyi yaptıran Atatürk’tü. O kadar Atatürk’tür ki Trabzon’da Atatürk’ün kaldığı bir ev var. O evde Atatürk bu Dersim isyanında Karadeniz bölgesindeydi, bizzat haritaya kırmızı ve mavi, kendisi işaretlemiştir. Bizim kuvvetlerimiz ve isyancıların kuvvetleri diye. Kendi el yazısı ve farklı askeri şekiller çizmiş, oklar çizmiş ve harekâtın nasıl yapılacağını ve ortadan kaldırılacağını bizzat kendisi eli ile yazmış ve şekillendirmiştir. Harita Trabzon’dadır. Hatta doğuda görevliyken, isyanlarda bulunan çok yaşlı bir Kürt vatandaş ile sohbet ettim. O isyanları bana anlattı. Söylediği söz, ‘Mustafa Kemal Paşa başımıza taş yağdırdı’. İsyanları devletler nasıl bastırdıysa, Atatürk’te öyle bastırdı. Bundan sonra olacaksa yine aynı şekilde bastırılacaktır”.

O netameli yılların birçok kurum ve karakterine aşina olduğumu belirteyim. Üç Aliler Divanı da denilen İstiklal Mahkemelerinden tutun da bu mahkemenin en büyük kurbanlarından İskilipli Atıf’a, oradan İlk diyanet işleri başkanı Osman Nuri Çerman’a ve onun uygulamalarına kadar bir sürü doküman bu fakir tarafından hatmedilmiştir.

Çünkü intisap ettiğim zümre bu acıların bir daha yaşanmaması için kendi Yazarlarına bu ateşi her daim kor halinde tutturuyordu, bunun bilincindeydim. Sadık Albayrak denince “şeriat yolunda yürüyenler ve sürünenler, Devrimin çakıl taşları”, Hasan Hüseyin Ceylan denince “Cumhuriyet dönemi din devlet ilişkileri”, Abdurrahman Dilipak denince “Türkiye nasıl Laikleştirildi” kitaplarının akla geldiği yıllardı doksanlı yıllar.

“Hayır, ben daha entelektüel bir bakış açısı arıyorum” diyene ise Ali Bulaç ve onun ‘Nuh’un gemisine binmek’, ‘çağdaş kavramlar ve düzenler’ adlı kitaplarının tavsiye edildiği yıllardan bahsediyorum. İslami kesim o yıllarla ilgili zengin bir arşive sahiptir. Son birkaç sene içindeki kendilerine planlanan teşebbüsleri görünce ki buna e- muhtıralar ve 28 Şubatlar da dâhil uyanık olmanın ne kadar elzem olduğunu bir kez daha müşahede ediyoruz.

Yahya Kemal’in dediği gibi yani; “insana çarmıhta haz verir iman!”

Sadece bize özgü bir durum değildir bu. İtalyanlar Libya’yı kasıp kavurmasa Ömer Muhtar’ın değil filmi esamesi mi okunurdu. Şeyh Şamil ve Ruslar, Almanlar ve Yahudiler, Romalılar ve Hıristiyanlar, İlk Müslümanlar ve müşrikler… Örnekleri çoğaltabilirsiniz de bu örnekler bile meramımızı anlatmaya yeter de artar bile.

Hayatlarının bir döneminde çok ağır bir travmaya uğramış fikir ve inanç toplulukları, bir şekilde kitle iletişim araçları vasıtasıyla bu olayın müsebbiplerinin peşine düşmüşlerdir. İtiraf etmek gerekir ki Yahudiler bu konuda açık ara öndedir. Sinema sektörünü ellerinde tutan yönetmenler aracılığıyla Almanların kendilerine yaptıklarını fitil fitil burunlarından getirdiklerini sinemaya biraz ilgisi olan herkes bilir.

Bundan birkaç yıl önce “cennetin krallığı” adında bir film izlemiştim. Başrollerinde Orlando Bloom, Liam Nesson gibi oyuncuların başrollerini paylaştıkları filmde Haçlı Seferleri konu edinilmişti. Haçlıları yerin dibine batıran, buna karşın Selahaddin Eyyübi’yi yücelten bu film bende derin bir şaşkınlık bırakmıştı. Öyle ya, düğün değil bayram değilken bir Müslüman Komutan neden Hollywood tarafından takdis edilsindi?

Amin Maalouf’un konu hakkında güzel bir çalışması var: “Arapların gözünden haçlı seferleri”. Kitabı okudum ama aradığım cevabı bulamamıştım. Zeki bir arkadaşım yardım etti de bu müşkülden kurtuldum. Dostum bana; “Selahaddin Haçlıları Kudüs’ten kovarak Yahudilerin önünü açmıştır. Bu filmi de Selahaddin’e sarkıtılan bir selam olarak gör” deyince aklımın başına geldiğini hatırlıyorum.

Yahudi zekâsını duymuştum ama vefasıyla tanışmak bu filme nasiboldu.

Şimdi yine zeki bir dosta ihtiyacım var; O harita gerçekse, Osman Pamukoğlu’nun dedikleri doğruysa, Dersim namıyla maruf bölgede binlerce insan kılıçtan geçirildiyse, bir o kadarı sürgüne tabi tutulduysa, Seyit Rıza gerçek bir karakterse Alevilerden neden çıt çıkmıyor?

“güçleri sadece Güner Ümit’e yetiyor” tamlaması Alevileri anlatmaya yetmez. Hele dünün bağımsız, bugünün CHP’li milletvekili Kamer Genç’in geçende kurduğu cümleden sonra hiç yetmez. 12 Eylüldeki referandumu kastederek ne demişti hatırlayalım: “Yargıyı eskiden Dedeler yönetirdi artık İmamlara yönettirmek istiyorlar”.

Demek ki o kadar da güçsüz bir kitle değil Aleviler.

Buna rağmen gücünü CHP’nin emrine amade ettiği müddetçe bir sonuç alamayacak bir kitle Aleviler. Çünkü CHP okuma özürlüdür, daha da kötüsü okuduğunu anlama özürlüdür. “Okuma” derken Toplumun beklentilerini kastediyorum ama diğer anlamıyla da gerçekten okuma özürlüdür.

“Bunu da nereden çıkarıyorsun?” demeyin. Geçende Sayın Kılıçdaroğlu’nun Osmaniye’deki mitinginde sarf ettiği bir cümle bu fikrimi pekiştirdi. Şöyle diyor Sayın Hatip: “Orhan Kemallerin, Yaşar Kemallerin ‘bereketli toprakları üzerinde’ devrim gerçekleştireceğiz…” babında bir cümleydi.

“Bereketli Topraklar Üzerinde” namıyla maruf romanı ben de okudum ama o romanda Çukurova’nın topraklarının bereketinden bahsedilmiyor. Sivas’ın bir köyünden kalkıp Çukurova’ya çalışmaya gelen üç gencin dramı konu edilmektedir o romanda.

Bir drama zirai açıdan bakan bir çift gözden bahsediyorum.

Sizin Okutman yetmiş senedir yanlış okuyor olmasın Canlar!

… Bu makale ilginizi çektiyse…

Türkiye bölünür mü?

“Bebek katili! Vatan haini!…” PKK terörünü lanetliyoruz ama devlet eliyle işlenen suçlara karşı daha bir toleranslıyız.  “Kürtler ve Türkler kardeştir” diyenlerin kaçı “sen benim kardeşimsin”  demeyi biliyor Zaza, Sorani, Kurmanci dillerinde? Ülkemizin terör sorunu ne PKK ne de Kürt kimliğiyle sınırlanamayacak kadar dallandı, budaklandı. Bazı temel soruları yeniden masaya yatırmak gerekiyor: (*) Kürtler ne istiyor? (*)  İspanya ve Kanada etnik ayrılıkçılıkla nasıl mücadele etti? (*) PKK ile mücadelede ne gibi hatalar yapıldı? (*) İslâm ne kadar birleştirici olabilir? Töre cinayetlerinden Kuzey Irak’a terörle ilgili bir çok konuyu ele aldığımız 267 sayfalık bu kitabı ilginize sunuyoruz. Buradan indirin.

Türkiye’nin Ulus-Devlet Sorunu

Devlet gibi soğuk ve katı bir yapı bizimle olan ilişkisini hukuk yerine ırkımıza ya da inançlarımıza göre düzenleyebilir mi? GERÇEK hayatı son derecede dinamik ve renkli biz “insanların”. Birden fazla şehre, mahalleye, gruba, klübe, cemaate, etnik köke, şirkete, mesleğe, gelir grubuna ait olabiliriz ve bu aidiyet hayatımız boyunca değişebilir. Oysa devletimiz hâlâ başörtüsüyle uğraşıyor, kimi devlet memurları “ne mutlu Türk’üm” demeyenleri iç düşman ilân ediyor, Sünnî İslâm derslerini zorla herkese okutuyor… Bizim paramızla, bizim iyiliğimiz için(!) bize rağmen… Kürt sorunu, başörtüsü sorunu, Hıristiyan azınlıklar sorunu… Bizleri sadece “insan” olarak göremeyen devletimizin halkıyla bir sorunu var. Türkiye’nin “sorunlarının” kaynağı sakın ulus-devlet modeli olmasın? 80 sayfalık bu kitap Kurtuluş savaşı’ndan sonra Türkiye’ye giydirilmiş olan deli gömleğine işaret ediyor.  Ne mutlu “insanım” diyene! Kitabı buradan indirin.

Türk milliyetçiliği birleştirir mi yoksa parçalar mı?

 İllâ ki bir tutkal/çimento mu gerekiyor? Milliyetçilik tutkalı adil ve müreffeh bir düzene alternatif olabilir mi? Adaletin, hukukun hâkim olmadığı ortamlarda Türklerin kardeşliği ne işe yarar? Belki de Türk Milliyetçiliği diğer milliyetçilikler gibi yok olmaya mahkûm bir söylem. Çünkü var olmak için “ötekine” ihtiyacı var. Ötekileştireceği bir grup bulamazsa kendi içinden “zayıf” bir zümreyi günah keçisi olarak seçiyor. Kürtler, Hıristiyanlar, Eşcinseller, solcular…150 sayfalık bu kitapta Türk Milliyetçiliğini sorguluyoruz. Müslüman ve milliyetçi olunabilir mi? Türkiye’ye faydaları ve zararları nelerdir? Milliyetçiliğin geçmişi ve geleceği, siyasete, barışa, adalete etkisiyle. Buradan indirin.

Share on Facebook

Share on Facebook

Soruyorum, hâlâ heykellerinin önünde tören yapmaya devam edilecek mi? (TK)

BU ŞARTLARDA CHP’NİN ARKA BAHÇESİ OLMAYA DEVAM EDİLEBİLİR Mİ?

Emre Aköz (Sabah)

Dersim (Tunceli) harekâtını o sırada Başbakan olan Celal Bayar şöyle anlatıyor:

“Mareşal, Erkân-ı Harbiye Reisi, ben başbakanım. Atatürk malum… Üçümüz Dersim’de yapılan büyük ordu manevralarındayız. Manevranın da sonuna gelmek üzereyiz.

Üçümüz bir arada ‘Ordunun emniyeti bakımından strateji ne olmalıdır’, onu görüşüyoruz. İkisi de Birinci Cihan Harbi’nde muharebe etmişler.

Ben daha çok izleyiciyim. Malumatları geniş… Oradaki her şeyi biliyorlar. Hatta şahsen casusları bile biliyorlar. Dersim’in o halde kalırsa her zaman ordunun emniyeti bakımından tehlikeli olacağını görüşüyorlardı…

O sırada biz konuşurken, Dersimlilerin jandarma karakollarımızdan üç-dört tanesini bastıkları haberi geldi. Atatürk’le göz göze geldik.

Birbirimizi anlıyorduk. Atatürk benim yüzüme baktı. ‘Ne olacak’ dedi. Anlıyorum, orada emniyet tesis edilecek. Ne olursa olsun bana hitap edecekler. Hükümet reisi benim. ‘Anlıyorum efendim, bana hitap edişinizin manasını’ dedim. Atatürk: ‘Sorumluluğu üzerime alıyorum, vuracağız Dersim’i’ dedi ve vurduk…”

Yani işin başında Cumhurbaşkanı Atatürk ve GK Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak var. Sivil kökenli Başbakan Bayar da “üstüne düşeni” yapıyor.

Haritayı da unutmayalım: Harekâtta yapılanları Atatürk’ün kendi eliyle işaretleyerek gösterdiği harita, Trabzon’daki müzede durmakta… ‘Buradan girdik, şuradan vurduk’ diye anlatmış.

***

Bayar ve Çağlayangil’in anılarını yan yana getirdiğinizde (daha niceleri var) manzara ortaya çıkıyor:

Operasyonu Atatürk ve Çakmak yürütüyor. En tepede onlar var. Diğerleri emirleri uyguluyor.

Ama emri verenin de, uygulayanın da vicdan azabı çektiğini, pişmanlık duyduğunu gösteren işaret pek yok:

Zehirli gaz da kullanarak, suçlu/suçsuz ayrımı yapmadan, kadın/çocuk demeden, toptan yok etmeyi, doğru ve meşru bir eylem olarak görüyorlar.

***

Bu ve benzeri olaylardan çıkan bazı sonuçlar şunlar:

* Şimdiye kadar okullarda okutulan cumhuriyet tarihi koca bir yalandır. Her şey çarpıtılmış ve sansürlenmiştir.

* “O vakit öyle düşünülmüş, öyle yapılmış” diyerek ‘geçmişi’ mazur gösterenler, o dönemi ‘bugün’ niye savunduklarını anlatsınlar da öğrenelim. İnsanlık suçuna niye sahip çıkıyorlar?

* Şimdi de aynı şeyi mi yapmak istiyorlar? Evet, istiyorlar. CHP’li Onur Öymen tam da bunu dedi.

* Gerçeklerin ortaya çıkması için ‘Atatürk’ü Koruma Kanunu’nun da kaldırılması gerekir.

* “Bazı” Alevilere sormak gerek: Madem Dersim’de yapılanları biliyordunuz… Niye 2006′da bin köye, bin Atatürk büstü dağıttınız? Kemalist darbecilerin organize ettiği Cumhuriyet mitinglerini niye desteklediniz? Ve niye, Reha Çamuroğlu’nun ifadesiyle, CHP’nin arka bahçesi oldunuz? Peki, olmaya devam edecek misiniz?

Share on Facebook

Share on Facebook

Güzel kentimiz İzmir’in aslında “faşizmin kalesi” olduğu gerçeği, bir “taş” eylemi iyice faş oldu. Son günlerde bir dizi yazar da bu konuya el attı. Ancak kanımca bu yazarların bazıları hala püf noktayı ıskalıyor. Çünkü İzmir’in dillere destan “çağdaş” kimliği ile “faşist” yüzü arasında bir tezat olduğunu varsayıyor, “yahu bu ilerici kent nasıl böyle faşistleşiverdi” diye soruyorlar.

Oysa İzmir, zaten “çağdaş” olduğu için faşizme bu kadar yatkın. Arada tezat değil, paralellik var.

Anlatayım. Öncelikle “çağdaş”ın anlamını belirleyelim. Bu kavram, en azından Türkiye’de, “devrim öncesindeki ‘karanlık’ çağın dogmalarından tümüyle arınıp, bilimi ve Ulu Önder’i tek yol gösterici edinip, sonra homojen bir ulus yaratmak için çalışıp, en son da kendini ona armağan etme hali” gibi bir anlam taşıyor. (İnanmazsanız, “Milli Eğitim” kitaplarına, “Andımız”a, Genel Kurmay bildirilerine filan bakabilirsiniz.)

Bu “çağdaşlık” hali ise aslında bize özgü bir durum değil. Buna benzer bir zihniyet 1920′ler Almanyası’nda da gelişmişti. Zemini döşeyen düşünür, “Tanrı öldü!” diyen Nietzsche idi. Onun açtığı yolda gidenler, geleneksel dini terk edilmesi gereken bir karanlık (Nietzsche’nin deyimiyle “köle ahlakı”) sayan bir anlayışı yaydılar. Kadim değerler bu şekilde bir anda silinip atılınca, yerine “en hakiki mürşit” olarak bilim kondu ki, bu, o devirde “biyolojik ırkçılık” ve “ırksal arınma” (öjeni) gibi kavramlara denk geliyordu. Dahası, geleneksel dinin yokluğundan doğan “maneviyat boşluğu”, Lider (führer) Devlet (reich) ve Ulus (volk) gibi putlaştırılmış siyasi kavramlarla doldurdu.

Sonuçta Alman toplumu, Lider, Devlet ve Ulus uğruna her şeyini fedaya hazır ve bunların hasımlarına karşı her zulmü onaylar kıvama geldi. Geleneksel değerler kamusal hayatın tümüyle dışına itildiği için, resmi ideolojiye karşı güçlü bir “referans kaynağı” kalmamıştı. Mesela Yahudiler toplama kamplarında çoluk-çocuk öldürülürken, “yazıktır, günahtır, masumlara kıyılamaz” diyecek bir kamusal vicdan bulunmuyordu.
Naziler’in çağdaş yaşam biçimi

Nazizm’in yükselişi ile Alman toplumunun “çağdaşlaşması” arasındaki bu paralellik, pek çok sosyal bilimci tarafından incelenmiştir. Amerikalı Yahudi düşünür Leo Strauss, bu yüzden faşizme karşı en büyük güvencenin geleneksel din olduğunu düşünmüş, kendisi bir ateist olmasına karşın “toplumsal yaşamda dinin etkisini” ısrarla savunmuştu.

Bu arada, unutmadan, Naziler’in “yaşam biçiminin” de alabildiğine “çağdaş” olduğunu belirteyim. Bütün Nazi subayları, Wagner dinlemeyi, iyi şarap seçmeyi, balolarda dans etmeyi, ve Onur Öymen’in kriteriyle “bir kadını dansa kaldırmayı” iyi bilen adamlardı. Yahudiler’e duydukları nefretin bir sebebi de, onları “Aryan ırkının güzelliğine yakışmayan, sakallı, takkeli, kara-kuru, pis yaratıklar” gibi görmeleriydi. 1940 tarihli Nazi propaganda filmi Der Ewige Jude, Yahudileri bu “estetik” açıdan kötülüyor, onların dini kurallara (”koşer” kaidelerine) göre gerçekleştirdikleri hayvan kesimlerini de “barbarlık” olarak niteliyordu.

Türkiye’nin şansı şu ki, faşizmin zemini olan bu “çağdaşlık”, tüm topluma nüfuz edemedi, geleneksel dini söküp atamadı. Onun için de “kimsesizlerin kimsesi, sessizlerin sesi” olma gibi değerlere sahip siyasi hareketler geniş taban buldu ve bulmaya devam ediyor.

Eğer böyle olmasaydı da, tüm meclis Onur Öymen, tüm memleket İzmir gibi olsaydı, halimiz nice olurdu, bir düşünsenize. Kim bilir daha ne çok ana ağlardı…

Share on Facebook

Share on Facebook

CHP Grup Başkanvekili Kemal Kılıçdaroğlu, Kürt açılımının tartışıldığı 10 kasımdaki Meclis oturumunda CHP adına yaptığı konuşma Dersim katliamını savunan Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen’i istifaya çağırdı.

CHP Grup Başkanvekili Kılıçdaroğlu, hafta sonu annesinin cenaze törenine katılmak için gittiği Tunceli’de, CHP İl ve Merkez İlçe Başkanlığı’nda düzenlediği basın toplantısında Öymen’in sözlerini eleştirdi. 

İnsanlık dramı yaşandı
1938′de Dersim’de yaşananları ‘insanlık dramı’ olarak niteleyen Kılıçdaroğlu, “Sayın Öymen’in yaptığı konuşmada, Dersim isyanına vurgu yapması, PKK terör örgütü ile Dersim isyanı arasındaki bağlantıyı kurmak istemesi, çoğu çevrede gerçekten ciddi tepkiler yaratmıştır. Bu bölgede yaşayan insanlar, o dönemin acılarını, o dönemin kaybolan hayatlarını, o dönemin ağıtlarını dinleyerek, bugünlere geldiler. O dönemde yapılan çok ciddi, insanlıkla bağdaşmayan olaylar oldu. Ama bu olaylarla, günümüzde terör örgütüyle mücadelenin bir unsuru, benzeriymiş gibi ifade etmenin doğru olmadığını ifade etmek istiyorum” dedi.

Gereğini yapsın
Kılıçdaroğlu şöyle konuştu: “Elbette o dönemde yanlışlar, hatalar olmuştur. Ama bunu günümüze taşıyıp, o olayları kaşımak doğru değildir. Yara kanamıştır. Bu süreçte yapılması gereken tepkileri dikkate almaktır. Tepkileri dikkate alması gereken sayın Onur Öymen’dir ve gereğini yapmak zorundadır. Gereğini yaptığı zaman hem CHP’yi, hem CHP’deki parlamenterleri ve CHP’lileri rahatlatmış olacaktır.”

Öymen’i alkışlamadım
Meclis oturumu sırasında Öymen’in Dersim’e ilişkin sözlerini alkışladığı yönündeki haberlere tepki gösteren Kılıçdardoğlu, “Yandaş medyada verildiği gibi Onur Öymen’in konuşmasının o bölümünü hiçbir zaman alkışlamadım. CHP grubundan da kimse alkışmaladı” dedi. Kılıçdaroğlu, Dersim katliamını anlatan dönemin bakanı İhsan Sabri Çağlayangil’le görüşüp görüşmediği yönündeki soruya da “Tunceli tarihi ile ilgili belge topladım. Bu benim özel merakım” yanıtı verdi. 

‘Atatürk açılım yapmadı’ 
CHP Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen, tartışmalara neden olan sözlerinden yine geri adım atmadı. NTV’nin konuya ilişkin sorularını yanıtlayan Öymen, “Benim bir silahlı ayaklanmayı Atatürk’ün müzakere yöntemiyle değil de mücadele yöntemiyle çözdüğünü söylemem niçin Alevileri rahatsız etti. Bunu anlamış değilim. Alevilere karşı, incitici hiçbir şey söylemedim” dedi.

Sözleriyle Atatürk’ün izlediği politikanın AKP’nin politikasına hiç benzemediğini ifade etmeye çalıştığını belirten Öymen, “Atatürk’e sahip çıkmasa mıydık? CHP’nin iktidarda olduğu bir dönemde Atatürk Cumhurbaşkanı, Celal Bayar Başbakan, Fevzi Çakmak Genelkurmay Başkanı bunlar devlete silahla baş kaldıran gruplarla mücadele etmişler, bu ayaklanmaları bastırmışlar. Yani müzakere mi etselerdi bunlarla, açılım mı yapsalardı” diye konuştu.

Atatürk Alevilerle mi savaştı
Dersim katliamı ile sözlerine ilişkin, Alevilerin tahrik edildiğini savunan Öymen, şöyle konuştu: “Bir tek insan ölse bunun ızdırabını taşırız. Biz orada aşırılıklar varsa bunları hiçbir zaman olumlu bulmayız. Ben orada bunları ağzıma almadım. Genel Başkan da söyledi. Teröristle müzakere edilmez, mücadele edilir. Benim söylediğim bundan ibaret. Bunu Alevilere karşı bir söylem gibi takdim etmek sizce doğru mu? Söylenmemiş bir lafı siz nasıl söylenmiş gibi söylersiniz? Alevi isyanı mıdır, Dersim isyanı? Atatürk Alevilerle mi savaştı, bunu nasıl söylersiniz?”

Gereğini yapıyorum
Öymen, CHP Grup Başkanvekili Kemal Kılıçdaroğlu’nun “gereğini yapmalı” sözlerine de yanıt verdi. Öymen, “Çok doğru söylemiştir ve ben de gereğini yapıyorum. CHP’nin görevi Atatürk’e sahip çıkmaktır. Sadece harf, şapka inkilabı değil, Atatürk’ün yaptıkları bir bütündür. Yaptığı en önemli işlerden biri de Cumhuriyet’e karşı yapılan ayaklanmaları engellemektir. Türkiye’de ne zamandan beri Atatürk’ün yaptıklarına atıfta bulunmak bir suç haline geldi? ” diye konuştu.

Hürriyet’ten Fatih Çekirge’ye de konuşan Öymen, Kılıçdaroğlu’ndan gelen eleştiriye sert cevap vererek “Ben bu konuşmamı bitirdiğimde dikkat ettim, en hararetli alkışlardan bir tanesi de Kılıçdaroğlu’ndan geliyordu. Konuşmayı alkışladıktan sonra beni istifaya çağıran bir konuşma yaptı, anlayamadım” dedi.

CHP, Kılıçdaroğlu’nu yalnız bıraktı
CHP, Dersim katliamıyla ilgili sözleriyle şimşekleri üzerine çeken Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen’i ‘istifaya’ çağıran Kılıçdaroğlu’na sahip çıkmadı. Yazılı açıklama yapan CHP Sözcüsü Mustafa Özyürek, “Grup Başkanvekili Kılıçdaroğlu’nun Tunceli’de yaptığı açıklamalar, çevresinden kendisine iletilen üzüntü ve tepkileri yansıtmaktadır” dedi. Öymen’in üzülen ve incinen yurttaşlardan birçok kez özür dilediğini belirten Özyürek, “O günün koşullarında yaşanmış olayları, yapılan yanlışları bugün konuşmanın, tartışmanın hiçbirimize yararı yok” dedi.

Share on Facebook

Düşünüyorum, Onur Öymen’in söyledikleri mi bizi şaşırtmalı, yoksa bu şaşırma haline mi şaşırmalıyız diye… Bu ülkenin resmi ideolojisi ve dolayısıyla bütün kirli çamaşırlarıyla organik bağ içinde olagelmiş, resmi ideolojinin bekası için hukuki ya da ahlaki olup olmadığına bakmadan bir sürü insanın acı çekmesi pahasına her türlü mücadeleyi yapmış bir siyasi hareketin günümüzdeki önemli isimlerinden birisinin bu çıkışı neden bizleri bu derece şaşırtıyor? Yoksa şimdiye kadar bilinçaltımızla bildiğimiz, hatta emin olduğumuz, ama karşıtına fayda sağlar diye kendimize bile itiraf edemediğimiz CHP hakikati, su yüzüne, bilincimizin gözüne gözüne vura vura çıktığı için midir bu derece şaşkınlık ve öfkemiz? Sakın öfkemiz, uzun yıllar boyunca CHP’den bir şeyler beklemiş olmanın getirdiği kaybedilmişliğin, hayal kırıklığının öfkesi olmasın!

 
Bir zihniyet olarak CHP zihniyetinin, anaların ağlamasıyla, ya da mazlumun çektiği acılarla hiçbir dönemde çok ilgili olmadığını bilmiyor muyduk? Bu zihniyetin, tepeden değiştirmeci ve halkı güdülecek koyun gibi gören bir vulger pozitivizmin hâkim olduğu bir zihniyet olduğunu biliyor olmalıydık hâlbuki. Pozitivizmin insan denen varlığın acılarıyla hemhal olmak yerine, sistemin bekası için ne gerekiyorsa yapacak bir kafayı ima ettiğini anlamak neden bu derece zor oldu hepimiz için? Anaların acısından bahsederken bile kupkuru indirgeyici, şekillendirici ve buyurgan bir aklı görünür kılan CHP zihniyetinden, asıl bu acıları anlamalarını beklemek hata olmaz mıydı?

 
Alevilerin özellikle bir kesiminin CHP zihniyetiyle kurduğu ilişkinin mahiyetini ancak “denize düşen yılana sarılır” düsturuyla anlayabiliriz herhalde. Ancak sanırım bu Alevi kesimlerin en büyük hatası, düşülen denizin de, sarılınan yılanın da aynı zihniyeti ima ettiği gerçeğini şimdiye kadar fark etmemiş olmalarıydı. Gözyaşlarını, acıları, anaların yürek yangınını anlayabilmek için yüreğin sesine kulak vermeyi düstur edinmiş bir algı gerekir. CHP zihniyeti tüm kurgusunu, ne olursa olsun, devletin ve resmi ideolojinin bekası için gözyaşlarını görmezden gelmek üzerine kurmamış mıydı şimdiye kadar?

 
Gözyaşlarını kurutan ve soğuk analizler altında görünmez kılanların birer vahşiye dönebildiğini tarih bize sıkça göstermiştir. Aklın, ya da toplumsal aklı temsil eden devletin (ya da toplumsal millî, dinî, ideolojik ‘akıllarımızın’) haklandırdığı bir konu üzerine vahşet yapmaktan geri durmayan zihniyetlerin en önemli göstergesi büyük çıkarları, küçücük gözyaşlarından çok daha önemli tutmaları değil midir?
Onur Öymen’in Dersim’de ölen analar nezdinde tüm acılara olan duyarsızlığı, Çayan Demirel’in “Dersim 38″ belgeselindeki “Dünya Ana”yı aklıma getiriyor. Tam da Dersim’de ağlayan analardan hareketle günümüzde ağlayan anaları anlayabilmek için kulak vermeliydik Dünya Ana’ya. Çenesi titreyerek acısını anlatmaya çalışan Dünya Ana’nın “Kimsesiz kaldım, kimsem yok; derdime yanak yok. Rica ederim halk halka ağlasın. Biz de halkız biz de kardeşiz.” derkenki hâli gerçekten can yakıcıydı. Halk halka ağlasın diyordu, ama halk halka ağlayabiliyor muyduk? Kendimize aynı vatanın insanları diyebiliyorsak halk halka ağlamak gerekmiyor muydu? Biz de halkız, biz de kardeşiz diyordu Dünya Ana; ama 1938 Türkiyesi’nde “bizim milletimiz soykırım” yapmaz diye Ermenilere yapılanlarla yüzleşmeyi asla kabul etmeyen biz, bu ülkenin insanları, “biz de halkız, biz de kardeşiz” diyen o insanları soğukkanlılıkla öldürebiliyorduk. Öldürebiliyorduk diyorum, çünkü her cinayette, her katliâmda, bu katliamlara, cinayetlere sessiz kalanların payı vardır. Bugün Dünya Ana gibi binlerce ana aynı dertlerden gözyaşı dökerken ve bizlerden acıları biraz olsun anlamamızı beklerken, Onur Öymen “ne var yani Dersim’de de analar ağladı, şimdi de ağlasın; devletin âli menfaatleri için kıyımlar da, zulümler de meşrudur” demeye getiriyordu.

 
“Halk halka ağlamanın” biraz olsun mümkün olduğunu düşündüğümüz bir zamanda CHP’nin tüm çıplaklığı ile ortaya çıkıp “halkın anasını ağlatmanın” meşruiyetinden bahsetmesi aslında bu ülke için hayra alamettir. Zira CHP artık saklanmayı bile becerememektedir. Bu da artık bu zihniyetin son tortularının da zihin ve siyaset dünyamızdan tasfiye olmaya başladığının emarelerini vermektedir. Bu tasfiyeyi emin olalım ki bizzat Alevi kesim yapacaktır. Şimdiye kadar ayakta tuttukları CHP’nin, aslında bizzat içinde boğulunan deniz olduğunu anlamaları bu açıdan hayra alamettir.

 
Demirel’in belgeselinde yaşlı bir amca, katliâmdan sonra ev boyunda ceset yığınlarından bahsederken, artık dolma noktasına gelmiş olan gözyaşlarını tutamıyordu. Diyordu ki “sarışın bebek yaşlarında bir çocuk vardı, onun cesedini de ceset yığının en tepesine koymuşlardı, rüzgâr estikçe saçları rüzgârda dalgalanıyordu”.
Auschwitz’den sonra şiir yazılamaz” diyen Adorno’ya, ya da Nazilerin zulmünden sonra “kötülüğün sıradanlığından” bahseden Hannah Arendt’e dayanarak, Onur Öymen’in son çıkışının büyük bir hayra alamet olduğunu düşünüyorum. Artık yüzleşmeden temiz kalabilmenin imkânsızlığı gün gibi açığa çıkmıştır. Bugünkü demokratik açılım bu yüzleşmenin gereğinin dışa vurumudur. Kötülüğün sıradanlığını her daim yeniden kurgulamak ve yaşatmak isteyenlere ise siyaset alanından tamamen tasfiye olmak düşecektir.
“Kimsesiz kaldım, kimsem yok; derdime yanak yok. Rica ederim halk halka ağlasın. Biz de halkız biz de kardeşiz ” diyordu Dünya Ana. Anlamanın yolu ağlayabilmekten geçiyor bence de. Halk olmanın yolu da “analar ağlasa da biz şiddet politikalarına devam etmeliyiz” diyen politikacılardan değil, ağlayabilen, ağlayabildiği için de anlayabilen insanlardan geçiyor… Gün hepimiz için bunu anlayabilmenin günüdür.

Share on Facebook

Munzur Aydınlar ve Sanatçılar Platformu  Genç Sivillerle birlikte 13 Kasım Cuma günü saat 12:30’da Beyoğlu CHP önünde protesto edecek bu terbiyesizliği. Siz de katılın.

Share on Facebook