Evet abi, tam bu. Yani BATIN, kimse göremez! Ama ZAHIR. Kör bile olsan görMEmezlik edemezsin :))

bir “akil düzleminde” (ya da suur hâli diyelim) geçersiz olan bir kural bu. Yani ayni sey hem siyah hem de beyaz olamaz. Ama bir baska akil düzleminde öyle olMAmasi imkânsiz! Tabi ki Füsus’tan ve Mesnevî’den okuyup anladiklarimizla bunu idrake yaklasabiliyoruz. Ama en çok hissettiklerimizle.

“Sanat dinin kiz kardesidir” lafi var ya! Ahh o laf var ya. Beni uyandiran çalar saatlerden biri bu :)) Senin bu yorumunda vurgu yaptigin sübjektivite… üzerinde derin derin düsünülmesi gereken bir nokta bu.

Akil konusundaki hassasiyetin ayrica önemli. Eski yazilarimi okumamis dostlar için bir toparlama yapayim:

Batida RAISON (fr) = REASON (ing) kelimesi hem analitik zekâ anlaminda kullaniliyor hem AKIL.

Sanirim sebep, neden kelimelerine de karsilik gelmesinden dolayi bir kirlenme olmus.

Meselâ RASYONEL bir biçimde 2ci dünya savasini bitirmek için atom bombasi yapip yüzbinlerce sivili katletmisler Hiroshima’da.

Bize de bulasmis bu kirlilik. AKILCI çözüm, AKILLI OL… (dünyevi, ampirik çikarlarini kolla!)

Miskat-ul Envar’da Gazali Hazretleri (mealen) söyle diyor “akil Insan’a verilmis ilâhî bir nûrdur”. Bu sözden aldigim ilham ile Derin Insan kitabindaki makalelerde ve Sanat’ta Ayrinti serisinde yapmaya gayret ettigim seylerden biri AKIL ve ZEKA’yi ayirmak. Entelektüel olarak bir rahatlama sagliyor bu. Daha iyi bir modelleme imkani veriyor. Zekan sayesinde atom bombasi yaparsin ama aklin sayesinde kullanMAyabilirsin!

Zekâ’yi et, kemik, haz, para, dünyevi çikarlari kollamaya yönelik bir fonksiyon,

Akil’i ise iyi-kötü, güzel, adalet, vicdan ve haliyle Ahiret’e yönelik çikarlarimi kollamaya
yönelik bir fonksiyon olarak kabul ediyorum.

Zekânin menzili ölümle bitiyor. Aklin menzili öldükten sonra da devam ediyor.

Zekâ’nin ödülü haz, Akil’in ödülü kalp huzuru. Zeka nefsimin, bindigim atin (gerekli bir varlik, beslemek, kollamak lazim ama kontrol altinda tutulmali) Akil ise üstündeki binici. Son sözü o söylemeli. Yoksa at binicinin sirtina çikabilir.

bu yazidaki et-Göz ile akil-göz (derin göz) ayrimi da bunun dogal bir uzantisi oldu

bir not düşmek istiyorum: yazıda sık sık çeşitli alıntılarla asıl görenin “akıl” olduğu söyleniyor. belki mehmet daha iyi açıklayacaktır ama ben bu “akıl”dan rasyonalistlerin anladığı aklı anlamıyorum. tradisyonel akımın önemli isimleri aklı iki farklı şekilde ayırırlar (aslında islam düşünürleri ve mutasavvıfları ve doğu hikmet geleneklerinin büyük isimleri de aynı ayrımı yaparlar, başka isimlerle)birincisi gelenekselcilerin tabiriyle “reason”a karşılık gelir;ki bu analitik ve bence sınırlı olan akıldır. aydınlanma sonrası batının üzerinde önemle durduğu ve bunun “cılık”ını yaptığı da bu “reason” olan analitik akıldır. ancak mehmet’in bahsettiğini sandığım akıl, reason değil gelenekselcilerin “intellect” dediği guenon’un “entelektüel sezgi” dediği şey olmalı. ya da kimi mutasavvufların tabiriyle “akleden kalp”…

bu yazıların çok değerli mehmet. bütün o politik kavga döğüş içinde bir vaha gibi geliyor bana bu tür yazılar. zira sağırlığın da, absürdlüğün de üzerinde perde olup hakikatle ilişki kurmamızı engelleyen perdeler haline gelebiliyor günlük politik kavgalarımız. o yüzden bu tür yazılara ihtiyacımız var hepimizin.