Neden “eğitimli” Türklerin çoğu umutsuzca illiberal?

[Orjinali Turkish Daily News'da yayınlandı, çeviren: Ekrem Senai]

Türkiye’nin AB macerasının büyük faydalarından biri de bu ülkeyle ilgili çok önemli ama farkedilmeyen bazı gerçeklerin farkına varılmasını sağlaması. İyi ki AB projesi var ki, Avrupalılar Türk toplumuna daha yakından bakabiliyor, ve bu çok kompleks ve genellikle kafa karıştırıcı ülkede kimin kim olduğunu anlayabiliyorlar. Avrupalıların anladıklarından biri şu ki Türk elitleri demokrasi ve birey özgürlüğü gibi konularda onlarla aynı temel değerleri paylaşmıyorlar. Avrupalı gibi görünen bu Türkler Batılı standartlara kıyaslanınca fazlaca militarist ve ulusalcı kalıyorlar.

İlginç olan nokta şu ki Türkiye’nin bu illiberal eliti, aynı zamanda toplumun iyi eğitimli kısmına da tekabül ediyor. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) genelde bu tip Türklerin tercihi ve ilginçtir ki, araştırma üzerine araştırmalar gösteriyor ki CHP üniversite mezunları ve kent profesyonellerinden bir ton oy alıyor. İktidardaki AKP (Adalet ve Kalkınma Partisi)’nin tabanını ise daha az “eğitimli”, daha az milliyetçi ve AB yanlısı kesimler oluşturuyor.

Peki bu neden böyle? Veya soru şöyle de sorulabilir, neden eğitimli Türkler daha dar kafalı?

 
Eğitim yoluyla endoktrinasyon

Bunu cevaplayabilmek için, Türklerin “eğitim” deyince ne anladığını bilmemiz gerekiyor.

Aslında bizde bunun manası endoktrinasyon demek. Bir diğer deyişle, eğitim sistemi demokrasiye, özgürlüğe, çoğulculuğa veya eleştirel düşünmeye yönelik bireyler yetiştirmekten çok, öğrencilere “devlet ideolojisini” aşılamak amacıyla tasarlanmış.

Türk ilkokul veya liselerinde biraz dolaşın, ne dediğimi anlayacaksınız. Öğrenciler her haftanın başında ve sonunda devlet ideolojisi etrafında kişisel kült oluşturulan Mustafa Kemal Atatürk’e sadakat yemininde bulunurlar. “Ey büyük Atatürk,” diye sesleniyor tüm öğrenciler, “Açtığın yolda gösterdiğin hedefe yürüyeceğime ant içerim.” Yemin, kollektivist kurban etme sözüyle bitiriliyor: “Varlığım Türk varlığına armağan olsun!”

“Türk varlığını” sürekli yücelten eğitim sistemi, Türkiye’deki diğer etnik kimlikler konusunda ise hiçbir şey söylemiyor. Toplum, homojen bir varlık olarak resimlendiriliyor. Kürtler ve diğer gruplardan hiçbir şekilde bahsedilmiyor, ve eğitiminiz bittiğinde, onlara ilişkin hiçbir şey bilmiyor şekilde mezun oluyorsunuz.

O, afedersiniz, aslında Türk ders kitaplarında bir yerde “Kürt” kelimesi geçiyor: Kurtuluş savaşımızda düşmanlarla birlik olan bir Kürt Teali Cemiyeti’nden bahsediliyor sahiden. Böylece, liseden mezun olduğunuzda, Kürtlerle ilgili kafanızda kalan tek imaj, bir grup “hain” oluyor.

Aslına bakılırsa eğitim sisteminin tamamı size Kemalistler dışında herkesin hain olduğunu anlatıyor. Aslında İşgale karşı gerçekleştirilen bir ulusal direniş olan Kurtuluş Savaşı, sanki sadece günümüzdeki CHP’nin atalarının yaptığı bir mücadeleymiş gibi sunuluyor. Sufi tarikatları, Kürtler ve Araplar, İngiliz ve diğer devletler tarafından satın alınmış iç düşmanlar olarak anlatılıyor. Bu propoganda geleneksel metodla yapılıyor: Gerçeklerin seçmece bir şekilde kullanımı ile… İşgalcilerle birlik olan çok az sayıda Sufi lideri, Kürt grubu veya Arap kabilesi vardı. Ama öğrencilere sadece bunlar anlatılıyor, çoğunluğu oluşturan diğerleri değil.

Sistem kendisiyle gurur duyuyor. Milli Eğitim Bakanlığı resmi olarak amacını “Atatürk devrim ve prensiplerine bağlı nesiller yetiştirmek” olarak açıklıyor. Tüm üniversiteleri yöneten Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) da, aynı amacı tekrarlıyor. Ama bu “prensipler ve devrimler” arasında demokrasi veya bireysel haklar gibi konular hiç mevcut değil. Bundan dolayı Atatürk’ü suçlayamazsınız, çünkü onun zamanında, “devletçilik” gibi fikirler popülerdi ve doğal olarak onları benimsedi. Fakat, zaman değişti, ama sisteme hiçir değişiklik yapılmadı.

Doktrinde bireysel özgürlüğün bulunmaması gerçekten ilginç bir konu. Ben şahsen çocukken bağımsızlık ve hürriyet terimleri arasındaki farkı bilmez, birini diğerinin yerine kullanırdım. Bunun sebebi eğitim sisteminin bana, 1923′te Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda hepimizi özgür kıldığını öğretmesiydi. Cumhuriyet bizi vatandaş olarak kabul ettiği için, özgürlük, ihmal edilebilir küçük bir sorundu. Asıl önemli olan devletimizin, dış güçlere karşı özgür olmasıydı. Bireysel özgürlüğümüzün lafı mı olurdu. 

 
Sadece duvardaki tuğlalardan bir başkası

İşte, Türk sistemi, vatandaşlarını böyle “eğitiyor”. Vatandaşlardan, Pink Floyd’un vurguladığı gibi, sadece duvardaki tuğlalardan biri olması isteniyor. Ve çoğu da oluyorlar. En azından on yıllardır süren endoktrinasyonun izlerini taşıyorlar. İşte bu yüzden, normalde zeki ve mantıklı insanlar olan birçok Türk, ulusal ve ultra-sekülerizm mitlerini sorgulamaya başladığınız zaman mantıksızca konuşmaya başlıyorlar.

Tabi ki, kutu dışında çıkan bir çokları da var. Öncelikle, kendilerini liberal olarak deklare eden ve sistemin otoriteryen olduğunu ve özgürleştirilmesi gerektiğinisöyleyenler bulunuyor. Bunlar etkililer ama çok sınırlı düzeyde. Ayrıca diğer elitler, Kemalist olanları, onların saf veya hain olduğunu düşünüyor.

Büyük Yalana itibar etmeyen toplumun büyük bir kesimi genelde kimlikleri baskı altına alınanlar: Muhafazakar Müslümanlar ve Kürtler. Bu grupları temsil eden siyasi partilerin, AKP ve DTP’nin, diğerlerinden çok daha reformist ve AB yanlısı olmaları tesadüf değil. Ve yine, bu iki partinin kapatılması için “rejimi” koruma görevi bulunan Anayasa Mahkemesinin kapatma davası açması da tesadüf değil.

Kürt tarafındaki bir problem, PKK terörizminin demokratikleşmeye ayrı bir engel sağlaması. Muhafazakar kesim ise böyle bir şiddet geleneğine sahip olmamakla birlikte, giderek daha ılımlı, demokrat ve globalist hale geliyor.

Bu yüzden, Türkiye için tek çıkar yol, Turgut Özal zamanında ve AKP’nin ilk döneminde olduğu gibi liberaller tarafından dile getirilen, muhafazakarlarca benimsenen, AB tarafından desteklenen liberal demokrasiye sahip çıkmak. AKP kapatılsa bile, bu momentum bir başka parti ile sürecektir. Ve Kürtler de güneydoğuda dağlarda Che Guevera’cılık oynayacaklarına bu trene atlarlarsa bu herkesin hayrına olacaktır. 

İlliberal elitin liberal demokrasiyi kabul etmesi konusunda ise, hiç iyimser değilim. İnanılmaz reaksiyoner duruşlarına bakılırsa, zihinleri bunu kırabilmek için fazla “eğitimli”…

2 [?]

Share This