Neyse, liberalizme yöneltilen eleştirileri; bu yazıda cevaplamaya çalışayım.

Yazar demiş ki;

Liberalizmin “eşitlikçi” görünen yapısına sosyalist cenahtan yapılan eleştiriler liberalizmin görünen eşitlikçi yapısının aslında güç dengelerini göz ardı etmesi sonucu haksızlıkları, adaletsizliği meşrulaştırması temeline dayanıyordu

Liberalizm (eğer iskoç aydınlanmasının şekil verdiği liberalizmden bahsediyorsak) eşitliğe vurgu yapmaz. Ya da kanun önündeki eşitliği vaad ederken, mutlak eşitlik gibi bir sosyalist olgudan oldukça uzak durur.

Ama yazarın şu sözü, bana ne tür bir liberalizmden bahsettiği konusunda oldukça net bir fikir verdi.

Liberalizmin kaynaklandığı aydınlanma düşüncesinin varsaydığı insan modelinin en belirgin özelliği bireysel akılla doğrunun bulunabileceğine inançtır. Ancak bu aklın da elbette şemsiyesi konumunda bir “laik akıl” vardır.

Yazı boyunca liberalizme atfedilen, “eşitlik”, “laik akıl” ve “doğruyu akılla bulma” kavramları, yazıda eleştirilen liberalizmin, fransız aydınlanmasından etkilenen, kurucu aklın ideolojik inşasını oluşturduğu, “bağımsızlık” hedefi ile reel politiğe oturtulmaya çalışılan “kıta avrupası” liberalizmidir. Yani, o dönemde jakoben akımın kendisini kralcılardan ayırmak için kullandığı “biz liberaliz” argumanı çevresinde şekillenen liberalizm.

Yalnız, birey ekseninde hareket eden ve akıldan çok duyuları (rasyonalizm yerine ampirizim) öne çıkaran anglo-saxon liberalizmi (ki öncüleri locke, hume ve smith)’, fransız tipi “liberalizm”den mutlak surette ayırmak gerekir. Zaten şu an “liberalizm” olarak bilinen ve “özgürlüğü” öne çıkaran (özgürlük ile bağımsızlık arasındaki farka dikkat çekmek isterim) ve bütün dünyayı etkisi altına alan ideoloji, anglo-saxon akımın bir ürünüdür.

Bu yüzdendir ki, yazının liberalizm krizde çünkü sırtını “kurucu akla” yaslıyor argumanını epistemolojik bakımdan hatalı buluyorum. Kaldı ki, rasyonalist liberaller (mises, rand) gibi kişiler bile, herhangi bir dayatma ve kuruculuğa soyulmaz; sadece kişinin kendi bildiği doğruları kendi hayatlarında sonuna kadar uygulama özgürlüğünü savunur.

Ve demokrasinin, bu doğruları uygulamayı engelleyecek şekilde genişlemesinden de rahatsızlık duyması, liberaller ile demokratların esas çekişmesini oluşturur. Evet doğru, liberaller ortak karar almaktan çok hoşlanmazlar ama ortak karar almayı dayatanlar, yazıda bahsedildiği gibi liberal ideolojiye mensup olanlar değil, radikal demokrat olarak kendini adlandıranlardır desem, mübala etmiş olmam sanırım.