Ingilizce için verdiginiz örnek çok yerinde, Avustralya ve Texas ingilizcesini anlamak için bir kaç gün uyum gerekiyor.

isin “komik” tarafi ise su : Dünyadaki fransizcalardan, ingilizcelerden hepimizin haberi var ama Anadolu’nun kürtçelerinden bihaberiz, artik güler misiniz, aglar misiniz?

Dostlukla

Bugun bir New York Times gazetesini bir Nijeryalida, Londralida, Texaslida, Jamaikalida, Avustralyalida, Hindistanlisida, New Foundlandlida alip okusa hepsi ayni seyi anlar, yazarkende ayni seyi yazar. Gelin gorunki yanindaki ahbabi ile gazetedeki bir konuyu tartisirken kulak verseniz vay halinize. Biraz bu aksanlarla yogrulmus iseniz zorluk cekmezsiniz. Fakat kulaginiz aliskin degilse anlamak icin caba gerekir.

Global olmayan ve bir cografi bolgeye takili kalmis olan Almancada bile durum farkli degildir. Hannoverli ile Bavyeralinin “ich” demesi bile baskadir. Hele Isvicrelinin Almancasi hak getire. Anlama kurallari bu dil icin de aynidir. Fakat Yazarken hepsi ayni seyi yazar.
***

Sayin Yilmaz gayet net orneklerle farklari aciklamis.
Buradaki farklar bilen biri icin sekilde farkli olsada anlamda hicte farkli degil.
Ornegin:
iyi yapmissin!
iyi etmissin!
yada
(işimi) ettim
(işimi) yaptim
(işimi) eyledim
(işimi) bitirdim
…sozlerinin arasindaki fark gibi. Seklen farkli gibi olsada anlam olarak ayni seyi anlatiyor… tabi buna birde aksan ekleyince ayni kelime baska sekillerde soyleniyor…
geliyormusun
geliyonmu
geliveyonmu
gelii

Bu durumda “hadi canim geliyormusun” diyen istanbullu ile “ülen kalan gelii” diyen Aksarayli nekadar ayni dili konusuyorlar?
***

Bir Azeri “kizanima tapiyorum” dediginde aramizdan “helal olsun adama be” diyenimiz cok olur ama “oglumu ariyorum” demek istedigini cogumuz bilmeyiz.

Bu kurallar Turkce icin gecerli ise izole edilmis lisan olan Kurtce icin neden gecerli olmasin.
***

Velhasili (dilbilimci olduk bu arada), Kurt vardir. Kurtce vardir. Aksanlari, lehceleride vardir. Kurtlerin icinde bolucusude vardir, birlikten yana olanida vardir, asimile olmak istiyenide vardir, El Kaydacisida, PKK lisida, “iyi cocuklar”ida vardir, dindarida dinsizide vardir, vardir oglu vardir.

Yasaklamaylada yok olacagi filan yok.

Yasaklayinca bundan avanta elde edenler, aci cekenler var ve bunun ekonomik, sosyal, siyasi sonuclarini, faturalarini hepimiz oduyoruz.
*
Why?

Burada karsilastirmali örnekler var, ilk bakista kirmanci ve sorani benziyor ama zazaca daha farkli gibi. örnekler çok, sadece bir kismini aliyorum. Not : Dilin geri kalan kisimlari da bu derecede farkliysa lehçe demek daha dogru olabilir. Tabi bir Bingöllü ikisini de anlayacaktir.

 En azindan sunu söyleyeyim, bir Zaza olsaydim çocuklarimin Kurmanci veya Soranice ders almalarini

istemezdim. Seçmeli ders vb yapilacaksa her bir kimlige ve yöresel farka saygi gösterilmeli kanimca.

Aksi takdirde “ne mutlu ¨kurmanciyim diyene” gibi bir tuzaga düseriz :)

ÖRNEKLER

Türkçe Onlar gitti ve geldi. Sizin evde vardır. Ne yapiyorsun? Nasılsın? O aç mı?

 Kurmanci Ewan çûn û hatin. Li mala we heye. Tu çi dikî? Tu çawanî? Ew birçî ye? Sorani Ewan çûn û hatin. Le malî ewe heye. To çi dekî? To çowunî? Ew birsî ye?

 Kelhuri Ewane çûn û hatin. Le malini îwe heye. Ti çi (di)kîd? Ti çuwunîd? Ew birsî yud?

 Zazaca Ê şiyê u ameye. Keyê şıma de esto. Tı se kena? Tı senêna? A veyşana?

 Farsça İşān raftand o âmadand. Dar xânaye şomâ hast. To çe mikoni? To çetori? U gorosne/gorçi a(-st)?

 ———————————-

 Türkçe O yapiyor, O yiyor, O alıyor, O geliyor, O gidiyor, O ağlıyor, O yaşiyor

 Kurmanci Ew dike, Ew dixwe, Ew digire, Ew tê, Ew diçe, Ew digrî, Ew dijî

 Sorani Ew deke, Ew dexwe, Ew degire, Ew tê, Ew deçe, Ew degrî, Ew dejî

 Kelhuri Ewe (di)kûd, Ewe (di)xwûd, Ewe (di)girûd, Ewe tê, Ewe (di)çûd, Ewe (di)grî, Ewe (di)jî

 Zazaca A kena, A wena, A gêna, A yena, A şona, A bermena, A cewîna

 Farsça U mikonad, U mixorad, U migirad, U miâyad, U miravad, U geryad/gerya mikonad, U mizehad/zendegi mikonad

Fransa, isviçre, belçika ve kanada(Quebec) fransizcalari lehçe sayilmaz yani dilbilgisi kurallari arasinda fark yok, belki istisna vardir. Kelime olarak Quebec dilinde ingilzceden gelme ve eski fransizcadan kalma kelimeler var. Ama dagin basindan gelmis kanadalilari saymazsak anlama sorunu yok.

Gelelim Kürtçeye. Dil konusmadan önce kimlik konusalim. Bildigim kadariyla Zazalar kürt sayilmak istemiyorlar. “Biz zazayiz” diyorlar.

Belki de sorani veya kurmanci kimlikleri kürt kimliginin önünde?

Wikipedia gibi bazi kaynaklar da zazacayi lehçe olarak göstermis. http://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%BCrt%C3%A7e#Kurmanci_.28Kuzey_K.C3.BCrt.C3.A7e.29

Ama fark nedir? ne kadardir? Bize göre Kazak türkçesi kadar uzak midir yoksa Azeri Türkçesi kadar yakin midir?

Haydar Bey Kibris türkçesini örnek göstermis. Demek ki zazaca ile kurmanci çok yakin.

Acaba Haydar Bey bizi aydinlatmak için bu iki lehçeden (ve Türkçeden karsiliklari) örnekler olan bir site önerebilir mi?

en çok benzeyenler neler? en çok ayrilanlar neler?

Dostlukla

Ben iki degil, 52 yildir Bingol’luyum.
Sizin arkadaslariniz ya istanbulda yetismisler yada Bingolden disari cikmamislar, yada siz oyle duymak istediginiz icin size oyle demisler.

Birisi kalkip size Kibris’lilari anlamam derse nasil cevap verirsiniz?
Benim cevabim da o.

2 yıl sureyle bingol’de sivil olarak bulundum.kurt arkadaslarım vardı.ayrıca zaza arkadaslarım da.bir tanesi bir digerini anlamıyordu.

bunu nasıl acıklarsınız?

ilkokulu ayırmayı kastetmedim,okul tek.kurtce o okulda secmeli ders olarak verilecek.ingilizce ve turkce zorunlu olarak,kurtce secmeli ders olarak verilecek.

uzlasma her konuda saglanabilir.yeterki niyet iyi olsun.

Size birileri yalan soylemis. Kurtcenin lehceleri ayri birer dil filan degil… aksan.
Nasilki Denizlilinin aksani Istanbul ile, Bayburtlunun aksani Kibrislininki ile farkli oyle birsey. Buna birde yasaklanan dil olmasi nedeni ile literatur, gazete, dergi, okul vs gecisinin olmayisini ekleyince aksan dahada agir.

Dostumuz Mehmet Yilmaz Pariste oturur, belki o size Belcikanin Fransizcasinin, Isvicre Fransizcasinin, Haiti Fransizcasinin, Quebec Fransizcasinin nasil oldugunu anlatir.
***

Ingilizce onerinize gelince; cok iyi fikir. Bu anlamsiz yasaklar kalkar ve birtakim sahinlerin elinde nefret tohumlari kalmayinca goreceksinizki Kurt veliler bile cocuklarini Kurtce ilkokuluna gondermiyor.
***

Sonuc:
Yasaklar insanlari birbirinden uzaklastirir. Tolerans ise yakinlastirir.
Bunu anlamak bazilari icin zor olabilir… anliyorum.

konuyu daha da uzatmak mumkun.
simdi belcika’daki almanlar almanyadaki almancacı kullanıyor.
belcikadaki fransızlar fransadaki fransızcayı kullanıyor.
bizde durum biraz daha farklı,kurtce oyle bir dil ki kendi icinde bile bir cok kola ayrılmıs.o zaman bizde soylemi yapalım.tuncelideki zazalar icin zazaca resmi dil.diyarbakırdaki kurtler icin kurtce resmi dil.tucelideki ermeniler icin ermenice resmi dil.tranzondaki lazlar icin lazca.ve digerleri.
biz bile bugun turk toplumu icin ingilizceyi yetersiz gorurken.hatta ben ingilizceyi ilkokuldan itibaren ogretilmesinden yanayım.siz hepsini resmi dil yapalım diyorsunuz.peki yapalım.ancak bunu istege baglı yapalım.yani bir kurt cocugu turkce ve ingilizce egitim alacak.isterse kurtce egitimde alacak.oldumu simdi.

bu bolunme,birlesme olayları;aslına bakarsanız güç,güçsüzlük ve toplumun cıkarlarını neyin gerektirdigi ile ilgilir.Kanada’daki olayda mesela toplumsal cıkarlar gozetilmis.aynı sey bizde hatay’da da olmamısmısdı?

isterseniz diyarbakır’da da bir referandum yapalım.

Yunanistanda Makedon Selanik bolgesi,
Bulgaristanin batisindaki Makedon bolgesi,
Sirbistanin Voyvodina bolgesindeki Macarlar,
Romanyada Macarlar,
Italyada Sardinya, Kuzey-Guney Italya,
Fransada Korsika, Bask,
Avusturyada Guney Tirol,
Finlandyada Laponlar,
Danimarkada Gronland,
Britanyada K Irlanda,
Ispanyada Katalonya, Bask,
Isvicrede Tessin,
Slovakyada Bohemya,
Belcikada Flamanlar,
Kanadada Quebec,
…ve daha niceleri. Her sorun oldugunda bolunme olacaksa bunlarin vay haline.

Bunlardan hicbiri ulkenin bir bolgesinde basgosteren rahatsizliktan dolayi 3. Kolorduyu gondermiyor. Koylerini bosaltmiyor, zindanlara atmiyor, dinini, dilini, geleneklerini yasaklamiyor.
SIKIYSA yasaklasin.

Tersine, siyasi cozum ariyor.
Siyasi formulden sonrada birarada durmak istemiyorlarsa onlari hic bir guc durduramaz.

Birkac sene once Quebec Kanadadan ayrilmak icin referandum yapti ve Quebec halki “Hayir” dedi. Sebebi; ayrilirsak G8 ulkesi statusundan tutun ABD ile “ayricalikli ticari partner” statusune kadar birsuru avantajlar elden gider, kisacasi Fransizca konusan Meksika oluruz idi.
***

Gelin tekrar basa donelim ve size komik ve ilkel birkac soru sorayim.

Belcikada;
-Fransizlarin iki misli nufusa sahip olan Flamanlar Fransizca konusan Valonlarin kac saat Fransizca TV seyretmesine musade etsin?
-Altyazili olsunmu?
-Fransizca egitim dili de olmalimi?
-Para, yol tabelalari vs dahil Fransizca resmi dil olmalimi?
…olursa Belcika bolunurmu?

Eger 22 temmuz‘da Güneydogu’da DTP kazanmis olsaydi hakli olurdunuz.

Belçika’nin bölünme sorunu bizimki gibi degil. Valon ve Flamanlar onyillardir siyasetlerini millilestirdiler. Mesela biri Valon digeri Flaman iki çevreci partileri vardi. Ayni sey için sosyal demokrat vb için de söylenebilir. “Yani önce Valon sonra çevreciyiz” gibi. Buna düpedüz milliyetçilik virüsü denir. Ilaci yok, adami götürür, Osmanliyi yikan da kismen budur.

Bakiniz Türk Milliyetçiliğinin intiharı adli makalede söyle diyordum :
Milliyetçilik denen hastalığın çaresini bulamazsak başımıza gelebilecekleri anlamak için gözümüzün önünde can çekişen Irak’a bakmak yeterli. Erol Tuncer’den dinleyelim:

“Şu sıralarda Irak’ta da siyaset benzer bir parçalanmayı yaşıyor. Kürtler, Şiî Araplar ve Sünnî Araplar sadece kendi partilerine oy veriyorlar. Türkmenlerin bir bölümü Türkmen partilerine oy verirken, Şia kimliğini daha baskın hisseden Türkmenler Şiî partilere oy veriyor. Neticede Irak’ta şimdi, tamamen etnik kimliklere ve mezhep aidiyetlerine bağlı bir şekilde siyasi parçalanma tamamlanmış görünüyor. Ülke artık sadece dış güçler tarafından bir arada tutulabiliyor. Hemen herkesin kabul ettiği gibi, fiilî parçalanma sadece bir zaman meselesi.”

Türkiye Cumhuriyeti’nin Türk Milliyetçiliği anlayışı ve hatalı Güneydoğu politikaları ile Balkanlarda ve Arap yarım adasında Osmanlı’ya büyük zararlar veren Türk Milliyetçiliği’nin arasındaki benzerlik endişe verici.

Burada yaptigim uyari Lübnan için de geçerli. Dürzülerin, Hiristiyanlarin ve Müslümanlarin ayri siyasi partileri var. Etnik/dini aidiyet siyasal hayata bu ölçüde yansimamali.

 Konu buraya gelmisken DTP’nin PKK’ya terörist diyememesini ayipliyorum. Ama DTP’nin meclis disina atilmasinin en güzel sekli bir daha ki seçimlerde Kürtlerin onlara daha az oy vermesiyle olacak. Böylece “zalim TC’den” degil “Kürt seçmenden” tekme yemis bir Kürt partisi olacak DTP. Gerek MHP ve CHP gerekse DTP güçlenirlerse bilin ki ülkemiz bölünmeye yaklasiyor. Bu gibi milliyetçi partiler zayiflarsa bilin ki ülkemiz güçleniyor.

Hersey daha müreffeh, adil ve haliyle çok daha güçlü bir Türkiye için.

Dostlukla

Belcikada 3 resmi dil vardir; Hollandaca (nufusun %58i), Fransizca (nufusun %32si) vede Almanca (sadece iki kasaba). Hangi Belcikaliya “Bu iki kasaba anadilinde senin sahip oldugun tum haklara sahip olsunmu?” diye sorsaniz hepsi evet der.
Turkiyede degil iki… 32 kasabalik Suryaniler icin ayni soruyu toplumun geri kalanina sorsaniz “dalgami geciyorsun” diyenler tamamina yakin olur.

Fark ne?
***

Bu konuda Hindistanin Turkiyeden daha medeni olduguna inanmak istemiyenimiz coktur. Bakin Hidistanda Hindu ve ingilizcenin haricinde 22 ANAYASAL RESMi DiL daha var ve bir o kadarda “Resmen Taninmis” diller var.
***
Resmi dil cok olunca Belcika veya Hindistan parcalaniyormu? Halk “Ben Belcikali degilim” yada “Ben Hindistanli degilim” diyormu?

Hani diyelimki Belcikada Almancayi, Hindistandada bu dillerden bir kacini YASAKLADINIZ.

Sizce tepki ne olur?
*
Turkiyede nasil bir tepki zikrediyor?

Asıl amaç,kavramlardan çok halka hizmet ise bu nasıl bir ifadedir?

Az önce okuduğum bu alıntıyı aslında”Beyaz Türklerin Büyük Korkusu”başlıklı bir başka Akyol yazısı altında paylaşmak istemiştim.

http://64.233.183.104/search?q=cache:u-x3SvytRP4J:www.starhack.org/archive/t-35040.html+turan+g%C3%BCne%C5%9F+ecevit&hl=tr&ct=clnk&cd=36&gl=tr&lr=lang_tr

a)Kürtçe eğitim dili olarak kullanılmamalı.
b)Kürtçe eğitim dili olarak kullanılabilmeli.
c)Özel tv kanallarında Kürtçe serbest olarak konuşulabilmeli.
d)Kürtçe eğitim dili olarak kullanılabilmeli ve özel tv kanallarında Kürtçe serbest olarak konuşulabilmeli.
e)Türkçe ile beraber isteğe bağlı olarak egitim dili olarak kullanılabilmeli.

Siz olsaydiniz anketin sorunusu ve cevaplarini nasil hazirlardiniz?

MY

Herkes hata yapabilir, MKA da yapti. Meselâ sapka kanunu. Ne alakasi var bir milletin ileri veya geri gitmesiyle? Sekilci bir yaksalim degil mi bu?

Bir çok osmanli aydini gibi MKA da bati karsisinda eziklik içindeydi kanimca. Kurtulus savasini kazandiktan sonra da bu sürdü. Tango yapmalar, bati tarzi eglencelere özendirmeler… Bunlar “biz artik osmanli degiliz, sizin gibi batili olduk” deme çabasinin meyvalari.

Gene MKA’nin sagliginda tirmanan bir irkçilik var ki Türk Antropoloji kongresi, Türk Tarih Kurumu gibi yapilanmalarda kendini gösteriyor. Bu kurumlarin olusturulmasinda önayak olan MKA’nin kendisi. Mimar Sinan, Osman Gazi gibi Osmanli büyüklerinin mezarlari açilip kafataslari ölçülürken de MKA hayatta idi. “Saçmalamayin ne yapiyorsunuz!” demedi onlara.

TC’nin ilk adalet bakani irkçilik yaparken MKA neden ses çikarmadi?

“Öz Türk olmayanların, Türk vatanında bir hakkı vardır; o da hizmetçi köle olmaktır” diyen zihniyetten mi? (Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk adalet bakanı olan Mahmut Esat Bozkurt, Anadolu gazetesi 18 Eylül 1930)

Kurtulus Savasi sirasinda kürtlere verilen sözleri neden tutmadi savas bitince?

http://www.derindusunce.org/2007/10/01/ax-welate-min-%e2%80%93-ah-vatanim/

Not Bu arada Mimar Sinan’in kafatasi kaybolmus, zavallinin iskeleti öyle “kafasiz” biçimde mezarinda!